KDV Hesaplama Nasıl Yapılır? Dahil ve Hariç Formülleri, Oran Grupları ve Fatura Örnekleri

KDV nedir, kim öder?

Katma Değer Vergisi, mal ve hizmet teslimlerinde satış bedeli üzerinden alınan bir tüketim vergisidir. Vergiyi son tüketici öder; satıcı ise faturaya ekleyip tahsil ettiği KDV'yi devlete aktaran aracıdır. Bir esnaf ya da şirket, alışlarında ödediği KDV'yi (indirilecek KDV) satışlarında tahsil ettiği KDV'den (hesaplanan KDV) düşer ve aradaki farkı beyannameyle öder. Bu zincir yüzünden fiyat etiketlerinde "KDV dahil" ile "KDV hariç" ayrımı çok önemlidir: tüketiciye dönük fiyatlar yasa gereği KDV dahil yazılır, işletmeler arası tekliflerde ise genellikle KDV hariç tutar konuşulur.

İki temel formül

KDV hesaplamanın tamamı iki işleme dayanır. Oranı yüzde değil ondalık olarak düşünün: %20 için 0,20, %10 için 0,10, %1 için 0,01.

1. KDV hariç tutardan KDV dahil tutara (KDV ekleme)

Örnek: 1.000 TL KDV hariç bir hizmetin %20 oranla KDV dahil fiyatı 1.000 × 1,20 = 1.200 TL, KDV tutarı 1.000 × 0,20 = 200 TL'dir.

2. KDV dahil tutardan KDV hariç tutara (KDV ayırma)

Örnek: Etiketinde 1.200 TL yazan %20'lik bir ürünün KDV hariç fiyatı 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL, içindeki KDV 1.200 − 1.000 = 200 TL'dir. Aynı ürün %10'luk gruptaysa 1.200 ÷ 1,10 = 1.090,91 TL hariç, 109,09 TL KDV olur.

Bu iki işlem birbirinin tersidir. Hariç tutardan dahil tutara geçip tekrar hariç tutara dönerseniz başladığınız rakamı bulmalısınız; bulamıyorsanız bir yerde yüzdeyi yanlış uyguluyorsunuz demektir. Kuruş farkları yalnızca yuvarlamadan kaynaklanır ve fatura programları bunları satır bazında iki ondalığa yuvarlar.

Türkiye'de KDV oran grupları

Katma Değer Vergisi Kanunu tek bir genel oran ve iki indirimli liste öngörür. Hangi mal ya da hizmetin hangi listede olduğu ayrıntılı tablolarla belirlenir; aşağıdaki özet yalnızca fikir vermek içindir.

Bir ürünün hangi gruba girdiğinden emin değilseniz tahmin etmeyin; yanlış oranla kesilen fatura hem müşteriye hem size sorun çıkarır. Tedarikçinizin faturasındaki oran iyi bir ipucudur ama kesin kaynak GİB listeleri ve mali müşavirinizdir.

KDV Hesapla aracıyla adım adım

Aracın tamamı tarayıcıda çalışır; girdiğiniz tutarlar ve fatura satırları hiçbir sunucuya gitmez. Tek tutar hesaplamak için şu adımları izleyin:

1. KDV Hesapla sayfasını açın. Üstte iki sekme vardır: "KDV hesaplama" ve "Yüzde hesaplama"; ilkinde kalın.
2. Hesaplama yönünü seçin: elinizde KDV hariç tutar varsa "KDV hariç tutarı (KDV'yi ekle)", etiket fiyatı ya da KDV dahil toplam varsa "KDV dahil tutarı (KDV'yi ayır)" seçeneğini işaretleyin.
3. Tutarı yazın. Virgül ondalık ayırıcıdır, binlik noktası isteğe bağlıdır: "1.250,50" ya da "1250,50" ikisi de kabul edilir.
4. Adet alanına birim fiyat çarpanını girin; tek kalem için 1 bırakın.
5. KDV oranını açılır listeden seçin: %1, %10, %20 ya da "Özel oran…" ile farklı bir yüzde. Varsayılan %20'dir.
6. Gerekiyorsa "KDV tevkifatı uygula" kutusunu işaretleyip tevkifat oranını (örneğin 5/10) seçin. Sonuçta tevkif edilen ve ödenecek KDV ayrı gösterilir.
7. Sonuç anında görünür: KDV hariç tutar, KDV tutarı ve KDV dahil toplam. "Sonucu kopyala" ile metni, "Bağlantıyı kopyala" ile aynı hesabı açan adresi panoya alabilirsiniz.

Birden fazla kalem varsa sayfanın altındaki "fatura taslağı" bölümünü açın. Birim fiyatların KDV dahil mi hariç mi olduğunu seçin, "+ Satır ekle" ile ürünleri ekleyin; her satır kendi oranıyla hesaplanır, toplamlar oran bazında ayrı ayrı verilir. "Taslağı kopyala" ile çıktıyı teklif ya da ön muhasebe yazılımınıza yapıştırabilirsiniz. İkinci sekmedeki yüzde hesaplama ise "bir sayının yüzde kaçı", "iki değer arasındaki değişim" ve "indirim / zam sonrası fiyat" gibi KDV dışı yüzde işlerine yarar.

Esnaf için fatura örneği

Bir mobilyacı, müşterisine 8.500 TL KDV hariç fiyat verdiği bir masa ile 1.200 TL KDV hariç montaj hizmeti satıyor olsun. İkisi de genel orana tabidir.

Faturada "Mal / hizmet toplamı 9.700,00 TL", "Hesaplanan KDV (%20) 1.940,00 TL" ve "Genel toplam 11.640,00 TL" satırları yer alır. Müşteri 11.640 TL öder; mobilyacı bu dönemde kereste ve ferforje alırken ödediği KDV'yi 1.940 TL'den düşer, kalanı beyannameyle öder. Fiyat teklifi verirken "KDV hariç 9.700 TL" ile "KDV dahil 11.640 TL" ifadelerinden hangisini kullandığınızı açıkça yazın; en sık yaşanan anlaşmazlık buradan çıkar.

Serbest meslek örneği

Bir serbest çalışan grafik tasarımcı, bir şirkete 20.000 TL KDV hariç bedelle logo ve kurumsal kimlik işi yapıyor olsun. Tasarım hizmeti genel orana tabidir: KDV 20.000 × 0,20 = 4.000 TL, KDV dahil bedel 24.000 TL. Serbest meslek makbuzunda bunun yanında gelir vergisi stopajı da bulunur; stopaj KDV'den bağımsız olarak brüt bedel (KDV hariç tutar) üzerinden hesaplanır ve müşteri tarafından kesilip beyan edilir. Yani müşterinin elinize geçecek net tutar "KDV dahil bedel − stopaj" olur. Stopaj ve yıl sonu beyanı için Gelir Vergisi Hesapla aracına bakabilirsiniz; serbest meslek işine ilişkin sözleşme düzenlediyseniz damga vergisi de ayrıca hesaplanır.

Yabancı bir müşteriye yurt dışından yararlanılan hizmet sunuyorsanız hizmet ihracı istisnası gündeme gelebilir ve fatura KDV'siz kesilebilir; bu, şartları olan özel bir durumdur ve mali müşavirinizle doğrulanmalıdır.

E-ticaret örneği: etiket fiyatından komisyon ve KDV'ye

Pazaryerinde satış yapanların en çok karıştırdığı konu, müşterinin gördüğü fiyatın KDV dahil olmasıdır. 600 TL'ye listelenen %20'lik bir ürünü ele alalım:

• KDV hariç satış bedeli: 600 ÷ 1,20 = 500 TL
• Faturadaki KDV: 600 − 500 = 100 TL
• Pazaryeri %15 komisyon alıyorsa komisyon faturası da KDV'li gelir: 600 × 0,15 = 90 TL komisyon + %20 KDV = 108 TL (bu KDV'yi siz indirirsiniz).

Kârınızı hesaplarken ürünün maliyetini de KDV hariç düşünmelisiniz: 300 TL'ye (KDV dahil 360 TL) aldığınız ürünü 600 TL'ye satıyorsanız brüt kâr 600 − 360 değil, 500 − 300 = 200 TL'dir; çünkü alıştaki 60 TL KDV'yi indirir, satıştaki 100 TL KDV'yi devlete aktarırsınız. Komisyon ve kargo düşülünce net kâr çıkar. Bu zinciri hazır kurmak için Satış Fiyatı ve Kâr Marjı aracında maliyet, kâr oranı ve pazaryeri komisyonunu girip, çıkan satış fiyatının üzerine KDV Hesapla ile vergiyi ekleyebilirsiniz.

KDV tevkifatı ve KDV iadesi: kısa bir bakış

Tevkifat, belirli işlemlerde KDV'nin bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesidir. Örneğin 10.000 TL hariç bedelli bir işte KDV 2.000 TL'dir; 5/10 tevkifat uygulanıyorsa satıcı faturada 1.000 TL KDV tahsil eder, kalan 1.000 TL'yi alıcı 2 No.lu KDV beyannamesiyle doğrudan vergi dairesine öder. Faturada KDV'nin tamamı, tevkif edilen kısım ve tahsil edilecek kısım ayrı ayrı gösterilir. Hangi işlemlerde hangi oranın uygulanacağı KDV Genel Uygulama Tebliği'nde listelenir; temizlik, yapım işleri, danışmanlık, işgücü temini gibi hizmetlerde sık karşılaşılır. KDV Hesapla aracındaki tevkifat seçeneği bu bölüştürmeyi gösterir.

KDV iadesi ise ödediğiniz KDV'nin tahsil ettiğiniz KDV'den fazla olduğu bazı özel durumlarda (ihracat, indirimli orana tabi teslimler, tevkifatlı işlemler gibi) fazla kısmın belirli şartlarla geri alınmasıdır. Süreç belge yoğundur ve YMM raporu, teminat gibi gereklilikler içerebilir; iade hakkınız olduğunu düşünüyorsanız mali müşavirinizle görüşün. Günlük KDV hesabını etkilemez ama fiyatlandırma kararlarınızı etkileyebilir.

Excel ve Google E-Tablolar'da KDV formülü

Küçük bir fiyat listesi için elektronik tablo yeterlidir. Oranı ayrı bir hücreye (örneğin B1'e 0,20) yazıp formüllerde ona başvurun; oran değişince tek hücreyi düzeltirsiniz.

Türkçe Excel'de fonksiyon adı YUVARLA, İngilizce sürümde ROUND'dur; argüman ayırıcı Türkçe bölgesel ayarda noktalı virgüldür. Yüzde biçiminde yazılmış hücreler (ör. "%20") aslında 0,20 değerini taşır, formüle doğrudan girilebilir. Satır satır yuvarlayıp toplamak, toplamı yuvarlamaktan bir iki kuruş farklı sonuç verebilir; fatura programları satır bazında yuvarlar, siz de öyle yapın.

Sık yapılan hatalar

• Dahil fiyattan yüzde 20 çıkarmak: En yaygın hata. 1.200 TL'nin %20'si 240 TL'dir ama içindeki KDV 200 TL'dir. KDV, hariç tutarın yüzdesidir; dahil tutardan bulmak için bölme yapılır, çıkarma değil.
• Oranı kalıpla uygulamak: Her ürün %20 değildir. Gıda, kitap, konaklama gibi kalemlerde indirimli oran olabilir; her kalemi kendi oranıyla hesaplayın.
• Teklifte "dahil / hariç" belirtmemek: Müşteri 10.000 TL'yi dahil anlar, siz hariç kastedersiniz; fark sizin cebinizden çıkar.
• Maliyeti KDV dahil, satışı KDV hariç karşılaştırmak: Kâr hesabında ikisini de aynı tabana getirin; aksi hâlde kârınızı olduğundan düşük ya da yüksek görürsünüz.
• Tevkifatı unutmak: Tevkifatlı işte faturada KDV'nin tamamını tahsil etmek yanlış düzenleme demektir; alıcı itiraz eder, fatura iade edilir.
• Eski oranla hesaplamak: Oran değişiklikleri geçmişte oldu, gelecekte de olabilir. Şablon ve tablolardaki sabit oranları düzenli olarak GİB'den kontrol edin.
• Yuvarlamayı sona bırakmak: Çok satırlı faturada her satırı iki ondalığa yuvarlayın; yoksa fatura programıyla aranızda kuruş farkı çıkar.

Gizlilik notu

Ciro, fiyat ve fatura bilgileri ticari sırdır. KDV Hesapla aracı tamamen tarayıcınızda çalışır: tutarlar, oranlar ve fatura taslağı satırları bir sunucuya gönderilmez, çerez ya da kayıtla saklanmaz. "Bağlantıyı kopyala" özelliği hesap değerlerini adres satırına yazar; bu bağlantıyı yalnızca paylaşmak istediğiniz kişiye gönderin. Sayfayı kapattığınızda veriler bizde kalmaz.

Sık sorulan sorular

Sonuç ve destek

KDV hesaplama iki formülden ibarettir: eklemek için çarp, ayırmak için böl. Zorluk formülde değil, doğru oranı seçmekte, dahil / hariç ayrımını açık yazmakta ve tevkifat gibi özel durumları atlamamaktadır. Bu rehber mali tavsiye değildir; beyan ve iade işlemlerinde mali müşavirinize danışın. Küçük işletmeler için diğer ücretsiz araçları küçük işletme dijital araçlar rehberinde topladık; kurumsal web sitesi, e-ticaret ve yazılım ihtiyaçlarınız için Bilişim Ajans ekibine ulaşabilirsiniz; tüm araçların listesi ana sayfada.