Nasıl kullanılır?
- Konumu belirleyin: listeden ilinizi ve varsa ilçenizi seçin, "Konumumu kullan" ile cihazınızın konumunu verin ya da enlem ve boylamı elle yazın.
- Listeden seçtiğinizde sonuç kendiliğinden gelir; diğer yollarda "Kıble yönünü hesapla" düğmesine basın. Gerçek kuzeye göre kıble açısı, pusula açısı, Kâbe'ye mesafe ve seçtiğiniz günün kıble saati görünür.
- Telefondaysanız "Canlı pusulayı başlat"a dokunun, istenen izni verin ve telefonu yere paralel tutarak ok yeşile dönene kadar kendi çevrenizde yavaşça dönün. Telefonun üst kenarı kıbleye ±3 derece yaklaştığında titreşimle onay alırsınız.
- Yön sensörünüz yoksa sonuç kutusunun altındaki kâğıt pusula adımlarını izleyin ya da kıble saatinde güneşe dönün.
- Bulduğunuz yönü ikinci bir yöntemle doğrulayın; betonarme binalarda telefon pusulası birkaç derece şaşabilir.
Kıble açısı nasıl hesaplanır?
Kıble, namazda yönelinen Mekke'deki Kâbe'nin yönüdür. Dünya küre biçiminde olduğu için bu yön, iki nokta arasındaki en kısa yol olan büyük daire üzerinden bulunur. Aracımız bulunduğunuz noktanın enlem ve boylamını Kâbe'nin koordinatıyla (21,4225° kuzey, 39,8262° doğu) birlikte küresel trigonometri formülüne koyar ve büyük dairenin sizin bulunduğunuz yerdeki başlangıç açısını hesaplar. Sonuç, gerçek kuzeyden saat yönünde ölçülen derecedir: 90° doğu, 180° güney, 270° batı demektir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kıble sayfası da aynı koordinatı ve aynı yöntemi kullanır.
Mesafe için Haversine formülü ve 6371 km ortalama Dünya yarıçapı kullanılır. Bu değer kuş uçuşu büyük daire uzunluğudur; karayolu mesafesi değildir. Türkiye'deki il merkezleri Kâbe'ye 1.681 km (Hatay) ile 2.572 km (Edirne) arasında uzaklıktadır. Kıble açısı ise batıda İzmir'deki 143,7°'den doğuda Hakkâri'deki 192,9°'ye kadar değişir. Yani Türkiye'nin batısında kıble güneydoğuya, Diyarbakır çevresinde neredeyse tam güneye, Van ve Hakkâri'de ise güneyin biraz batısına düşer.
Konum hassasiyeti kıble açısını sanıldığı kadar etkilemez. Kâbe'den iki bin kilometre uzakta birkaç kilometrelik konum hatası açıyı 0,1 dereceden az değiştirir. Bu yüzden ilçe merkezinin koordinatı, evinizde kıbleyi bulmak için fazlasıyla yeterlidir. İl merkezi ise her zaman yeterli değildir: geniş illerde merkez ile uzak bir ilçe arasında 100 kilometreyi aşan fark olabilir ve açı birkaç derece değişir. Örneğin Mersin merkezi ile Anamur arasında kıble açısı yaklaşık 6,7 derece farklıdır. İlçeniz listede yoksa il merkezini değil, cihaz konumunuzu ya da koordinatınızı kullanın. Asıl hata kaynağı konum değil, yönün sahada nasıl ölçüldüğüdür: eğik tutulan bir telefon, yanındaki metal bir dolap ya da yanlış kuzeyin kullanılması birkaç kilometrelik konum farkından çok daha büyük sapma yaratır.
Gerçek kuzey ile pusula kuzeyi neden farklı?
Pusula iğnesi coğrafi Kuzey Kutbu'nu değil, Dünya'nın manyetik alanının yatay yönünü gösterir. İkisi arasındaki açıya manyetik sapma ya da deklinasyon denir. Türkiye'de manyetik kuzey, gerçek kuzeyin yaklaşık 5,5 ile 7 derece doğusundadır ve bu değer yıldan yıla yavaşça değişir. Pusulayla kıble ararken sapma hesaba katılmazsa yön birkaç derece kayar; bu da birkaç metre ötedeki bir duvarda belirgin bir fark demektir.
Aracımız sapmayı ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ile İngiliz Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun birlikte yayımladığı Dünya Manyetik Modeli 2025 (WMM2025) ile hesaplar. Modelin katsayıları kamu malıdır ve sayfanın içine gömülüdür; hesabımız modelin resmî test noktalarındaki değerleri birebir verir. Örneğin İstanbul'da gerçek kuzeye göre kıble açısı 151,6° iken 2026 sonu için sapma yaklaşık 6,1° doğudur; pusula kadranında okunacak açı 145,5° olur. Model 2025 ile 2029 yılları arasında geçerlidir; cihazınızın tarihi bu aralığın dışındaysa araç sizi uyarır.
Diyanet değerleriyle karşılaştırma
Sonuçlarımızı Diyanet İşleri Başkanlığı'nın namaz vakti sayfalarındaki değerlerle karşılaştırdık. Bu sayfalar iki bilgi verir: tam sayı olarak "Kıble Açısı" ve her gün değişen "Kıble Zamanı". Kıble zamanı aşağıdaki altı ilde bizim hesapladığımız kıble saatiyle dakikası dakikasına aynıdır; bu da Kâbe koordinatının ve hesap yönteminin örtüştüğünü gösterir.
| İl | Kıble açısı (gerçek kuzey) | Pusula açısı (WMM2025) | Diyanet "Kıble Açısı" | Kıble saati (araç) | Diyanet "Kıble Zamanı" |
|---|---|---|---|---|---|
| İstanbul | 151,6 | 145,5 | 147 | 11:05 | 11:05 |
| Ankara | 160,2 | 154,0 | 155 | 11:23 | 11:23 |
| İzmir | 143,7 | 138,2 | 140 | 10:43 | 10:43 |
| Edirne | 147,0 | 141,1 | 143 | 10:55 | 10:55 |
| Diyarbakır | 181,3 | 175,3 | 176 | 12:07 | 12:07 |
| Adana | 164,7 | 158,9 | 160 | 11:31 | 11:31 |
Diyanet'in tam sayı açısı, gerçek kuzeye göre açıdan yaklaşık 3,5–5,5 derece küçüktür; bu da manyetik sapması düşülmüş bir pusula açısı olduğunu düşündürür. WMM2025 ile bulduğumuz güncel pusula açısı bundan 1–2 derece küçük çıkar. Fark, sapma için kullanılan model ile yıl ve tam sayıya yuvarlamadan kaynaklanabilir. Pratikte iki değer de aynı yönü gösterir; kararsız kalırsanız pusula gerektirmeyen kıble saati yöntemiyle kontrol edin.
Telefonla canlı pusula: doğru kullanım
Akıllı telefonlardaki pusula, manyetik alan sensörü ile ivme ve dönüş sensörlerinin birlikte çalışmasından elde edilir. Canlı modda araç, sensörün bildirdiği manyetik yöne o konumdaki sapmayı ekleyerek telefonun üst kenarının gerçek yönünü bulur ve pusula gülünü buna göre döndürür. Böylece ekrandaki ok, bulunduğunuz odada kıbleyi doğrudan gösterir. Android tarayıcılarında mutlak yön olayı, iPhone ve iPad'de ise Safari'nin pusula başlığı kullanılır; iOS 13 ve sonrasında ilk kullanımda "Hareket ve Yön" izni istenir.
- Önce kalibre edin. Sensör uzun süre kullanılmadıysa ya da ok titriyorsa telefonu havada birkaç kez yatay "8" çizer gibi çevirin.
- Metal ve mıknatıstan uzaklaşın. Mıknatıslı kılıflar, araç tutucuları, hoparlörler, beyaz eşyalar, kolonlar ve demir korkuluklar iğneyi saptırır. Gerekirse kılıfı çıkarın ve odanın ortasında deneyin.
- Telefonu düz tutun. Telefon yere paralel ve dik (portre) tutulduğunda en kararlı sonucu verir. Ekran yan çevrilirse araç ekran yönünü hesaba katar, ancak döndürme kilidi açık değilse ekran beklenmedik anda dönebilir.
- Onayı bekleyin. Ok yeşile dönüp telefon titrediğinde üst kenar ±3 derece içinde kıbleyi gösterir. Birkaç saniye sabit tutup okun oynamadığını görün.
Pusulasız kıble bulma: kıble saati ve gölge yöntemi
Güneş gün boyunca gökyüzünde doğudan batıya ilerlerken bir an kıble yönünden geçer. Bu ana kıble saati denir. O dakikada güneşe dönen kişi kıbleye dönmüş olur; yere dik bir çubuk ya da kalem diktiğinizde gölgesi kıblenin tam tersini gösterir. Gölgenin ucundan çubuğa doğru uzanan çizgi kıbleyi işaret eder. Araç seçtiğiniz tarih için bu saati hesaplar. Yöntem pusula gerektirmez, manyetik sapmadan ve metal eşyalardan etkilenmez; tek koşul güneşin görünmesidir.
Yılda iki gün ise iş daha da kolaylaşır. Mayıs sonu ve temmuz ortasında güneş öğle vakti Kâbe'nin tam üzerinden geçer. Hesabımıza göre 2027'de bu anlar 28 Mayıs saat 12:18 ve 16 Temmuz saat 12:27'dir (Türkiye saati; Mekke ile aynı saat dilimi). O dakikada güneşin göründüğü her yerde gölgeler kıblenin tersini gösterir ve Türkiye'nin tamamı buna dahildir. Diyanet bu tarihleri her yıl duyurur; duyuru yayımlandığında saatleri karşılaştırmanızı öneririz.
Sık yapılan hatalar
En yaygın hata, gerçek kuzeye göre kıble açısını doğrudan pusula kadranında aramaktır. Pusula manyetik kuzeyi gösterdiği için kadranda pusula açısını kullanmak gerekir; aksi hâlde Türkiye'de yön altı derece kadar batıya kayar. İkinci hata, telefonu eğik tutmak ya da masadaki dizüstü bilgisayarın, hoparlörün yanında ölçmektir. Üçüncü hata, haritada şehrinizden Mekke'ye cetvelle çizilen çizgiyi kıble sanmaktır; düz haritalar küreyi çarpıttığı için bu çizgi en kısa yolu göstermez. Son olarak, aynı evde kıbleyi her seferinde yeniden ölçmeye gerek yoktur: bir kez güvenilir biçimde bulduğunuz yönü bir pencere, kapı ya da duvar köşesiyle eşleştirin. Yakındaki caminin mihrabı da iyi bir karşılaştırma noktasıdır.
Neden Bilişim Ajans aracı?
- Konum cihazdan çıkmaz. Hesap tarayıcınızda yapılır; koordinat hiçbir sunucuya ya da harita servisine gönderilmez.
- Doğrulanmış yöntem. Kıble saati Diyanet değerleriyle dakikası dakikasına, manyetik model resmî test değerleriyle birebir tutar.
- Üç yol bir arada. 81 il merkezi ve başlıca ilçeler, cihaz konumu ya da elle koordinat.
- Pusulasız seçenekler. Kıble saati, gölge yöntemi ve kâğıt pusula adımları aynı sayfada.
- Çevrimdışı, mobil ve klavye uyumlu. Sayfa bir kez açıldıktan sonra internetsiz çalışır; 360 piksel genişlikte rahat kullanılır.
Gizlilik notu
Konum hassas bir kişisel veridir. Bu sayfa konumunuzu yalnız siz "Konumumu kullan" düğmesine bastığınızda ve tarayıcı izni verdiğinizde alır; koordinat yalnız sayfanın belleğinde tutulur. Sunucuya, harita servisine, analiz aracına ya da başka bir üçüncü tarafa gönderilmez, tarayıcı depolamasına da yazılmaz. Sayfada harita karosu kullanmamamızın nedeni de budur: harita karoları, ekranda gösterilen bölgeyi harita sağlayıcısına bildirir. Yön sensörü verisi yalnız ekrandaki oku döndürmek için kullanılır ve sayfayı kapattığınızda hiçbir iz kalmaz.
Sık sorulan sorular
Kıble açısı neye göre ölçülür?
Kıble açısı, bulunduğunuz yerde gerçek (coğrafi) kuzeyden başlayıp saat yönünde Kâbe'ye doğru ölçülen açıdır. İstanbul için 151,6°, Ankara için 160,2° çıkar. Pusula ise manyetik kuzeyi gösterir; Türkiye'de manyetik kuzey gerçek kuzeyin 5,5 ile 7 derece kadar doğusundadır. Pusulayla çalışırken araçtaki pusula açısı değerini kullanın.
Diyanet'in sitesindeki kıble açısıyla sonuç neden birkaç derece farklı?
Diyanet'in namaz vakti sayfalarındaki Kıble Açısı tam sayıdır ve gerçek kuzeye göre açıdan yaklaşık 3,5–5,5 derece küçüktür; bu da manyetik sapması düşülmüş bir pusula açısı olduğunu düşündürür. Aracımız WMM2025 modeliyle bugünkü sapmayı düşer; bulduğumuz pusula açısı Diyanet'in tam sayısından 1–2 derece küçük çıkabilir. Fark, kullanılan sapma değerinden ve yuvarlamadan kaynaklanır. Diyanet'in Kıble Zamanı ise karşılaştırdığımız altı ilde bizim kıble saatimizle dakikası dakikasına aynıdır.
Telefon pusulası ne kadar güvenilir?
Telefonlardaki manyetik sensör iyi koşulda birkaç derece doğrudur; ancak yakındaki metal eşyalar, mıknatıslı kılıflar, hoparlörler ve betonarmedeki demir 10 dereceyi aşan sapmalara yol açabilir. Telefonu havada 8 çizerek kalibre edin, metal ve mıknatıstan uzak durun ve sonucu kıble saati ya da kâğıt pusula gibi ikinci bir yöntemle doğrulayın.
Konumum bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Konumumu kullan düğmesine bastığınızda tarayıcı konumu yalnız bu sayfaya verir ve hesap cihazınızda yapılır. Koordinat sunucuya, harita servisine ya da başka bir üçüncü tarafa gönderilmez, kaydedilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. Harita karosu kullanmamamızın nedeni de budur.
İnternet bağlantısı olmadan çalışır mı?
Evet. Sayfa bir kez açıldıktan sonra çevrimdışı da çalışır. İl ve ilçe koordinatları, manyetik model katsayıları ve güneş hesabı sayfanın içinde gömülüdür. Cihaz konumu ise GPS sayesinde internet olmadan da alınabilir; bu, cihazınıza ve tarayıcınıza göre değişir.
Kıble saati nedir, nasıl kullanılır?
Kıble saati, güneşin gökyüzünde tam kıble yönünde bulunduğu andır. O dakikada güneşe dönen kişi kıbleye dönmüş olur; dik bir çubuğun gölgesi de kıblenin tam tersini gösterir. Saat her gün biraz kayar; araç seçtiğiniz tarih için hesaplar. Yöntem pusula gerektirmez ve manyetik sapmadan etkilenmez.
Güneş Kâbe'nin tam üstündeyken kıble nasıl bulunur?
Yılda iki kez, mayıs sonu ve temmuz ortasında güneş öğle vakti Kâbe'nin tam üzerinden geçer. Hesabımıza göre 2027'de bu anlar 28 Mayıs saat 12:18 ve 16 Temmuz saat 12:27'dir (TSİ). O dakikada güneşin göründüğü her yerde dik duran bir cismin gölgesi kıblenin tersini gösterir. Diyanet'in yıllık duyurusu çıktığında saatleri karşılaştırın.
Haritada şehrimden Mekke'ye çizdiğim düz çizgi neden farklı bir yön gösteriyor?
Düz harita (Merkatör) üzerinde çizilen doğru en kısa yol değildir. Kıble, Dünya yüzeyindeki en kısa yol olan büyük daire üzerinden hesaplanır. Fark uzak yerlerde büyür: New York'ta kıble 58,5° (kuzeydoğu) iken düz haritadaki çizgi yaklaşık 101° gösterir. Türkiye'de fark birkaç derecedir; İstanbul'da 151,6°'ye karşılık yaklaşık 154,8°.
Masaüstü bilgisayarda canlı pusula neden çalışmıyor?
Masaüstü ve çoğu dizüstü bilgisayarda manyetik yön sensörü yoktur. Bu durumda araç açıyı, mesafeyi ve kıble saatini gösterir; kâğıt pusula adımlarını ya da kıble saati yöntemini kullanabilirsiniz. Telefonda da sensörler yalnız https bağlantısında ve izin verildiğinde çalışır.
Bilgilendirme: Bu araç coğrafi ve astronomik bir yön hesabı yapar; dinî hüküm bildirmez. Kıbleyle ilgili fıkhi sorularınız için Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu kaynaklarına başvurun. Kaynaklar: Diyanet kıble sayfası, NOAA World Magnetic Model.
İlgili araçlar
Size özel hesaplama aracı ya da web yazılımı ihtiyacınız varsa Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.