Nasıl kullanılır?
- Üstteki seçeneklerden birini işaretleyin: mevcut fiyatın marjını görmek, hedef marja göre satış fiyatı bulmak, hedef marja göre ödeyebileceğiniz azami maliyeti öğrenmek ya da birden çok ürünü tek listede değerlendirmek.
- Maliyeti KDV hariç, satış fiyatını seçtiğiniz KDV durumuna göre (hariç ya da dahil) yazın. Türkçe biçim geçerlidir: 1.250,50 ile 1250,5 aynı değeri ifade eder.
- Pazar yerinde ya da kargolu satış yapıyorsanız "Komisyon ve kargo" bölümünü doldurun. Boş bırakırsanız hesap yalnızca brüt kâr üzerinden yapılır.
- Sonuç siz yazdıkça güncellenir. "Sonucu kopyala" ile panoya alın; ürün listesinde "CSV kopyala" ya da "CSV indir" düğmelerini kullanın.
Kâr marjı nedir, nasıl hesaplanır?
Kâr marjı, bir satıştan geriye kalan kârın satış fiyatındaki payıdır. Satış fiyatı 100 TL, maliyet 80 TL ise kâr 20 TL, kâr marjı yüzde 20'dir. Formül şöyledir: (satış fiyatı − maliyet) ÷ satış fiyatı × 100. Marj, "bir liralık cirodan kaç kuruş kâr kalıyor?" sorusunun cevabıdır; bu yüzden ürünleri ve işletmeleri karşılaştırırken en çok başvurulan orandır.
Hesapta iki ayrıntı sonucu belirler. Birincisi, satış fiyatının KDV hariç tutar olmasıdır. KDV'yi müşteriden devlet adına tahsil edersiniz; gelirinize girmez. KDV dahil 120 TL'ye sattığınız ürünün (yüzde 20 KDV) KDV hariç fiyatı 100 TL'dir ve marj bu 100 TL üzerinden hesaplanır. İkincisi, maliyetin de KDV hariç alınmasıdır; alış faturasındaki KDV'yi indirebiliyorsanız o tutar maliyetiniz sayılmaz. Bu araç ikisini ayrı tutar: maliyet daima KDV hariç yazılır, satış fiyatı için "dahil" ya da "hariç" seçersiniz. Örneğin etiketi 240 TL (KDV dahil) olan ve 150 TL'ye mal olan üründe KDV hariç satış 200 TL, kâr 50 TL, marj yüzde 25 ve markup yüzde 33,33'tür.
Kâr marjı ile markup arasındaki fark
Markup, aynı kârın maliyete oranıdır: kâr ÷ maliyet × 100. 80 TL maliyetli ve 100 TL'ye satılan üründe kâr 20 TL, marj yüzde 20, markup yüzde 25'tir. Aynı kâr iki farklı yüzde üretir, çünkü paydalar farklıdır. Markup her zaman marjdan büyüktür; marj yüzde 100'e ulaşamazken markup binlere çıkabilir. Dönüşüm formülleri: marj = markup ÷ (1 + markup), markup = marj ÷ (1 − marj). Aşağıdaki tablo, 100 TL maliyetli bir ürün için sık kullanılan değerleri gösterir.
| Markup | Kâr marjı | Satış fiyatı |
|---|---|---|
| %10 | %9,09 | 110 ₺ |
| %20 | %16,67 | 120 ₺ |
| %25 | %20,00 | 125 ₺ |
| %30 | %23,08 | 130 ₺ |
| %40 | %28,57 | 140 ₺ |
| %50 | %33,33 | 150 ₺ |
| %75 | %42,86 | 175 ₺ |
| %100 | %50,00 | 200 ₺ |
| %150 | %60,00 | 250 ₺ |
| %200 | %66,67 | 300 ₺ |
| %300 | %75,00 | 400 ₺ |
Tedarikçiniz "maliyetin üstüne yüzde 30" diyorsa markup'tan söz eder; muhasebe raporundaki "brüt kâr marjı" ise satış fiyatına göre hesaplanır. Biri markup, öteki marjla konuşursa aynı "yüzde 30" iki farklı fiyat demektir: 100 TL maliyete yüzde 30 markup 130 TL eder, yüzde 30 marj ise yaklaşık 142,86 TL. Tabloda yüzde 25 markup'ın yüzde 20 marja denk geldiği satır vurgulanmıştır; pek çok kişi bu iki oranı birbirine eşit sanır.
Brüt kâr marjı ve net kâr marjı
Brüt kâr, yalnızca satış fiyatıyla ürün maliyeti arasındaki farktır. Gerçek satışta ise ürünle birlikte başka kalemler de gelir: pazar yeri komisyonu, kargo ve paketleme, ödeme altyapısı kesintisi. Bunlar düşüldükten sonra kalan tutar net kârdır. Örnek: KDV hariç 200 TL'ye sattığınız ürünün maliyeti 150 TL; brüt kâr 50 TL, brüt marj yüzde 25. Pazar yeri yüzde 12 komisyon (24 TL) alıyor, kargo ve paketleme 18 TL tutuyor; net kâr 8 TL'ye, net marj yüzde 4'e iner. Yalnızca brüt marja bakarak fiyat veren bir satıcı, aslında ürün başına çok küçük bir kârla çalışıyor olabilir.
Komisyonun hangi tutar üzerinden alındığı pazar yerine göre değişebilir. Araç iki seçenek sunar: KDV hariç satış fiyatı ya da KDV dahil satış fiyatı. Satıcı sözleşmenizdeki koşulu kontrol edip uygun olanı seçin. Komisyon ve kargo faturalarındaki KDV'nin indirilecek KDV olarak mahsup edilebildiği varsayılır; bu yüzden ayrıca maliyet sayılmaz. Mükellefiyet durumunuz farklıysa mali müşavirinize danışın.
Hedef marja göre satış fiyatı ve azami maliyet
İkinci mod "maliyet belli, marj hedefleniyor" durumunu çözer. Satış fiyatı = maliyet ÷ (1 − hedef marj) olur. Maliyeti 150 TL olan ürün için yüzde 30 marj hedefliyorsanız KDV hariç fiyat 150 ÷ 0,70 = 214,29 TL, yüzde 20 KDV ile 257,14 TL'dir. Pratikte sık yapılan hata, 150'nin üstüne yüzde 30 ekleyip 195 TL demektir; bu fiyatın marjı yalnızca yüzde 23,08'dir. Komisyon ve kargo girerseniz formül bunları da hesaba katar ve hedef marj net marj olarak yorumlanır.
Üçüncü mod tersini yapar: "Satış fiyatım belli, marjım yüzde 25 olmalı; ürünü en fazla kaça almalıyım?" Azami maliyet = KDV hariç satış fiyatı × (1 − hedef marj) formülüyle bulunur. 500 TL (KDV dahil) satılan bir ürünün KDV hariç fiyatı 416,67 TL'dir; yüzde 25 marj için azami maliyet 312,50 TL çıkar. Tedarikçiyle pazarlık ederken ya da rakibin fiyatına uymak zorunda kaldığınızda bu rakam size alış fiyatında üst sınır verir.
Birden çok ürün: genel marj ve ortalama marj
Ürün listesi modunda her satıra ürün adı, maliyet, satış fiyatı ve isteğe bağlı adet girin. Araç iki ayrı rakam verir. "Genel marj", toplam kârın toplam satışa oranıdır ve satış adetlerini hesaba katar; mağazanın gerçek marjı odur. "Ortalama marj" ise satırların marjlarının basit ortalamasıdır. İkisi birbirinden çok uzaklaşabilir. A ürününde maliyet 80, fiyat 100 olsun (marj yüzde 20); B ürününde maliyet 20, fiyat 50 (marj yüzde 60). Basit ortalama yüzde 40'tır. Oysa A'dan 9, B'den 1 adet satarsanız toplam kâr 210 TL, toplam satış 950 TL olur ve genel marj yalnızca yüzde 22,11'dir. Karar verirken genel marja bakın; ortalama marj, ürün çeşitlerini birbiriyle kıyaslamak için uygundur.
Listeyi CSV olarak kopyalayabilir ya da indirebilirsiniz. Dosya noktalı virgülle ayrılır ve Excel'in Türkçe sürümünde doğrudan açılır. Panoya kopyalanan metni Excel'e yapıştırdıktan sonra Veri menüsündeki "Metni Sütunlara Dönüştür" ile ayırabilirsiniz. Tüm işlem tarayıcınızda gerçekleşir; liste hiçbir yere gönderilmez.
Kâr marjı hesabında sık yapılan hatalar
- Marjı markup ile karıştırmak. İki oran aynı kâr için farklıdır; fiyat verirken hangisini hedeflediğinizi net tutun.
- KDV dahil fiyat üzerinden kâr hesaplamak. KDV gelir değildir; kâr yalnızca KDV hariç tutardan çıkar.
- Kargo, ambalaj, fire ve komisyonu unutmak. Brüt marj sizi olduğundan zengin gösterir; net marjı mutlaka görün.
- İndirimde marja bakmamak. Yüzde 20 marjlı bir üründe yüzde 20 indirim kârı sıfıra indirir: 100 TL'lik ürün 80 TL'ye düşer, maliyet de 80 TL'dir.
- Sabit giderleri atlamak. Marj tek başına yeterli değildir; kira ve personel gibi giderleri karşılayıp karşılamadığınızı başabaş noktası hesaplama ile kontrol edin.
- Marjı sektörler arasında kıyaslamak. Hızlı tüketimde düşük marj yüksek hacimle, hizmet işlerinde yüksek marj düşük hacimle çalışır; "iyi marj" sektöre göre değişir.
Neden Bilişim Ajans aracı?
- Veri gönderilmez. Maliyetleriniz ve fiyat listeniz ticari sırdır; hesap tarayıcınızda yapılır, hiçbir yere iletilmez.
- Brüt ve net marj bir arada. Komisyon ve kargoyu girdiğiniz anda gerçek kârınızı görürsünüz.
- Üç yönlü hesap. Marjı bulur, hedef marjdan fiyat çıkarır ve hedef marjdan azami maliyeti verir.
- Marj ve markup ayrı gösterilir. İki oranı karıştırmadan karar verirsiniz.
- Türkçe sayı biçimi ve çevrimdışı kullanım. 1.250,50 gibi girişler doğru okunur; sayfa bir kez açıldıktan sonra internetsiz de çalışır.
Sık sorulan sorular
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Kâr marjı = (KDV hariç satış fiyatı − maliyet) ÷ KDV hariç satış fiyatı × 100 formülüyle bulunur. Satış fiyatı 100 TL, maliyet 80 TL ise kâr 20 TL ve marj yüzde 20'dir. Araçta maliyet ile satış fiyatını yazmanız yeterlidir; marj ve markup birlikte görünür.
Marj yüzde 20 ise markup kaç eder?
Markup yüzde 25 eder. Dönüşüm formülü markup = marj ÷ (1 − marj) şeklindedir: 0,20 ÷ 0,80 = 0,25. Tersi için marj = markup ÷ (1 + markup) kullanılır. Sayfadaki tabloda sık kullanılan oranlar hazırdır.
Brüt kâr marjı ile net kâr marjı arasındaki fark nedir?
Brüt marj yalnızca satış fiyatı ile ürün maliyetini karşılaştırır. Net marj ise pazar yeri komisyonu, kargo ve paketleme gibi satışa bağlı kesintileri de düşer. Komisyon ve kargo ne kadar yüksekse iki rakam arasındaki fark o kadar açılır.
Hedef marja göre satış fiyatı nasıl bulunur?
Satış fiyatı = maliyet ÷ (1 − hedef marj) formülüyle bulunur. Maliyet 80 TL ve hedef marj yüzde 20 ise fiyat 100 TL olur. Maliyetin üzerine doğrudan yüzde 20 eklemek 96 TL verir ve marjı yaklaşık yüzde 16,67'de bırakır.
Kâr marjı hesabında KDV dahil mi hariç mi fiyat kullanılır?
KDV hariç fiyat kullanılır, çünkü KDV işletmenin geliri değil devlete aktarılan tutardır. Etiketinizde KDV dahil fiyat yazıyorsa satış fiyatı seçeneğini "KDV dahil" yapın; araç KDV'yi ayırıp marjı KDV hariç tutar üzerinden hesaplar. Maliyet alanına her zaman KDV hariç tutar yazın.
Pazar yeri komisyonu marjı nasıl etkiler?
Komisyon satış tutarından yüzde olarak kesilir ve doğrudan kârdan düşer. Maliyeti 80 TL, KDV hariç satış fiyatı 100 TL olan üründe yüzde 15 komisyon 15 TL tutar; 20 TL'lik brüt kâr 5 TL'lik net kâra iner ve net marj yüzde 5 olur. Komisyonun KDV dahil ya da hariç fiyata uygulanması pazar yerine göre değişir; araçta iki seçenek de vardır.
Birden çok ürünün ortalama kâr marjı nasıl hesaplanır?
İki yöntem vardır. Basit ortalama, satırların marjlarının ortalamasıdır. Genel (ağırlıklı) marj ise toplam kârı toplam satışa böler ve satış adetlerini hesaba katar. İşletmenin gerçek marjı genel marjdır; ürün listesi modu ikisini de gösterir.
İyi bir kâr marjı yüzde kaçtır?
Tek bir doğru yüzde yoktur. Marj sektöre, ürün türüne, satış hacmine ve sabit giderlere göre değişir. Önemli olan marjın sabit giderlerinizi karşılayıp makul bir kâr bırakmasıdır; bunu başabaş analiziyle kontrol edebilirsiniz.
Negatif marj ne anlama gelir?
Satış fiyatı maliyetin ya da komisyon ve kargo dahil toplam maliyetin altındaysa kâr negatiftir; yani her satışta para kaybedersiniz. Araç bu durumda uyarı verir; komisyon veya kargo girdiyseniz zarar etmemek için gereken asgari satış fiyatını da gösterir. Giriş alanlarına negatif sayı yazmayın; zararı sonuç satırlarında görürsünüz.
Girdiğim rakamlar bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Tüm hesap tarayıcınızda yapılır; maliyetleriniz, fiyatlarınız ve ürün adlarınız sunucuya yüklenmez, çerezle izlenmez. Sayfa bir kez açıldıktan sonra internet olmadan da çalışır.
Bilgilendirme: Bu araç matematiksel hesap yapar; mali, vergisel ya da yatırım tavsiyesi vermez. KDV oranı, komisyon ve vergi yükümlülükleri için mali müşavirinize danışın.
İlgili araçlar
Size özel hesaplama aracı ya da web yazılımı ihtiyacınız varsa Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.