Nasıl kullanılır?
- Üstteki üç seçenekten birini işaretleyin: zam yüzdesini bulmak, yeni maaşı bulmak ya da enflasyona göre reel değişimi görmek.
- Eski maaşı yazın. Zam yüzdesini arıyorsanız yeni maaşı da girin; yeni maaşı arıyorsanız zam yüzdesini yazın.
- Enflasyon seçeneğinde TÜİK'in açıkladığı TÜFE oranını kendiniz girin. Hangi dönemi karşılaştırdığınız size aittir: yıllık, altı aylık ya da zam dönemleri arası.
- Sonuç siz yazarken güncellenir. Rakamları Türkçe biçimde yazabilirsiniz; binlik noktası isteğe bağlıdır, ondalık için virgül kullanın.
Zam oranı nasıl hesaplanır?
Zam oranı, maaştaki artışın eski maaşa bölünmesiyle bulunur. Formül şudur: Zam oranı (%) = (Yeni maaş − Eski maaş) / Eski maaş × 100. Örneğin maaşınız 20.000 ₺'den 25.000 ₺'ye çıktıysa artış 5.000 ₺'dir; 5.000 / 20.000 = 0,25 yani %25 zam yapılmıştır. Ters yönde, yani maaş ve zam yüzdesi biliniyorsa: Yeni maaş = Eski maaş × (1 + Zam oranı / 100). 30.000 ₺ maaşa %15 zam gelirse 30.000 × 1,15 = 34.500 ₺ olur. Zam yüzdesini maaşa "ekleyip" değil, çarpanla hesaplamak en sağlıklı yoldur; böylece art arda gelen zamları da kolayca birleştirebilirsiniz.
| İşlem | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Zam yüzdesi | (Yeni − Eski) / Eski × 100 | (25.000 − 20.000) / 20.000 = %25 |
| Yeni maaş | Eski × (1 + yüzde / 100) | 30.000 × 1,15 = 34.500 ₺ |
| Bileşik iki zam | (1 + z1) × (1 + z2) − 1 | 1,10 × 1,10 − 1 = %21 |
| Reel değişim | (1 + zam) / (1 + enflasyon) − 1 | 1,20 / 1,30 − 1 = −%7,69 |
Enflasyon farkı ve reel maaş artışı
Zam yüzdesinin yüksek görünmesi, alım gücünüzün arttığı anlamına gelmez. Fiyatlar aynı dönemde zammınızdan fazla artmışsa maaşınız nominal olarak yükselirken gerçekte azalır. Bu yüzden "reel" değişim hesaplanır: Reel değişim = (1 + zam oranı) / (1 + enflasyon oranı) − 1. Aradaki farkı basitçe çıkarmak (zam − enflasyon) yaklaşık bir sonuç verir, ancak oranlar büyüdükçe sapma artar; araç doğru bölme yöntemini kullanır. Örnek: maaşınız 20.000 ₺'den 24.000 ₺'ye çıktı (%20 zam) ve aynı dönem enflasyon %30. Reel değişim 1,20 / 1,30 − 1 = −%7,69 olur; yani yeni maaşınızla eski maaşınızın satın aldığı sepetin yaklaşık %92'sini alabilirsiniz. Alım gücünü korumak için gereken maaş 20.000 × 1,30 = 26.000 ₺'dir ve aradaki 2.000 ₺ "enflasyon farkı"dır.
Aracın enflasyon verisi içermemesi bilinçli bir tercihtir: Hangi dönemi ve hangi göstergeyi (TÜFE, ENAG, sepet enflasyonu) esas alacağınız size ait; ayrıca eski bir veriyi gömülü tutmak yanıltıcı olabilir. TÜİK her ay TÜFE'yi açıklar; resmî rakamı tuik.gov.tr adresinden alıp kutuya yazmanız yeterlidir.
Toplu sözleşme, memur ve emekli zamlarında kullanım
Memur ve emekli maaşlarında zamlar genellikle iki ayrı kalemden oluşur: enflasyon farkı ve toplu sözleşme (ya da refah payı) artışı. Bu iki kalem çarpanla birleşir; örneğin %6 enflasyon farkı ve %5 toplu sözleşme zammı birlikte 1,06 × 1,05 − 1 = %11,3 artış sağlar, %11 değil. Aracın "Yeni maaşı bul" modunu iki kez art arda kullanarak bu birleşimi görebilirsiniz: önce ilk zammı uygulayıp çıkan tutarı ikinci hesapta "mevcut maaş" olarak yazın. Yine de memur ve emekli zamlarında yalnızca temel maaş değil, ek gösterge, taban aylığı ve kesintiler de olduğundan, bu araç sadece oransal artışı gösterir; net ele geçen tutar için Brüt-Net Maaş Hesaplama sayfasındaki vergi hesabına bakın.
Özel sektörde zam teklifi alanlar için kullanım şöyledir: İşverenin önerdiği yeni brüt maaşı ve eskisini yazarak teklifin yüzdesini bulun, ardından aynı dönemin enflasyonunu girerek reel kazancı görün. Böylece pazarlıkta "enflasyonun üzerinde" ya da "enflasyonun altında" gibi ifadeleri somut rakama dökebilirsiniz.
Yasal dayanak ve dikkat edilecek noktalar
Özel sektörde ücret artışı, iş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine veya işverenin tek taraflı artış kararına bağlıdır; 4857 sayılı İş Kanunu'nda zorunlu bir "enflasyon zammı" yoktur, yalnızca asgari ücretin altında ücret verilemez. Asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenir. Memurlarda zamlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 375 sayılı KHK ile toplu sözleşme çerçevesinde, emeklilerde ise 5510 sayılı Kanun'daki aylık artış mekanizmasıyla belirlenir. Bu sayfadaki hesap bunların hiçbirinin hukuki yorumu değildir; yalnızca sizin girdiğiniz sayılar üzerinde aritmetik yapar. Hukuki sonuç doğuracak bir karar için bordronuzu, sözleşmenizi ve mali müşavirinizi esas alın.
Neden Bilişim Ajans aracı?
- Veri gönderilmez. Maaşınız yalnızca tarayıcınızda hesaplanır; kaydedilmez, paylaşılmaz.
- Üç hesap bir arada. Zam yüzdesi, yeni maaş ve reel değişim aynı sayfada.
- Doğru formül. Reel değişim farkla değil bölmeyle hesaplanır; art arda zamlar çarpanla birleşir.
- Türkçe sayı biçimi. 25.000,50 yazarsınız, 25.000,50 okursunuz.
Sık sorulan sorular
Zam yüzdesi nasıl hesaplanır?
Yeni maaştan eski maaşı çıkarın, sonucu eski maaşa bölün ve 100 ile çarpın. 20.000 ₺'den 25.000 ₺'ye geçiş %25 zamdır.
Yeni maaşı zam yüzdesiyle nasıl bulurum?
Eski maaşı (1 + yüzde/100) ile çarpın. %15 zam için çarpan 1,15'tir. Araçta "Yeni maaşı bul" seçeneği bunu otomatik yapar.
Enflasyon farkı nedir?
Zammınız enflasyonun altında kaldıysa alım gücü kaybınızı gidermek için gereken ek tutardır. Araç, eski maaşınızı enflasyonla büyütüp yeni maaşla karşılaştırarak bu farkı gösterir.
Neden zam eksi enflasyon yerine bölme kullanılıyor?
Fiyatlar da maaş da bileşik değişir. %50 zam ve %40 enflasyonda reel kazanç 10 puan değil, 1,50 / 1,40 − 1 = %7,14'tür. Fark çıkarma yaklaşık sonuç verir, bölme doğrusunu.
Enflasyon oranını nereden bulurum?
TÜİK'in aylık tüketici fiyat endeksi duyurularından. Aracın içinde hazır oran yoktur; hangi dönemi ve göstergeyi esas alacağınıza siz karar verirsiniz.
Negatif zam (maaş düşüşü) hesaplanabilir mi?
Evet. "Yeni maaşı bul" modunda yüzdeyi eksi yazabilirsiniz (örn. -10). Yeni maaş eskisinden düşükse zam yüzdesi de eksi çıkar.
Girdiğim maaş bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Hesap tarayıcınızda yapılır; çerez, takip kodu ya da sunucuya veri gönderimi yoktur.
Bilgilendirme amaçlıdır, mali tavsiye değildir. Sonuçlar girdiğiniz değerlerle yapılan aritmetiktir; resmî oranları ilgili kurumlardan teyit edin.
İlgili araçlar
Özel hesaplama yazılımı ihtiyacınız varsa Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.