TC Kimlik No Algoritma Kontrolü (MERNİS sorgusu değildir)

Nasıl kullanılır?

1. Kimlik kartının ön yüzündeki 11 haneli numarayı kutuya yazın ya da yapıştırın. Boşluklu yazım kabul edilir; harf ve işaretler hata olarak gösterilir.
2. Sonuç yazarken kendiliğinden güncellenir: "Algoritmaya uygun" ya da "Algoritmaya uygun değil". Altında üç kuralın her birinin geçip geçmediği ayrı ayrı listelenir.
3. "Uygun değil" sonucu aldıysanız numarayı belgeden yeniden okuyun; en sık hata bir hanenin eksik yazılması ya da iki hanenin yer değiştirmesidir. Araç yanlış haneyi göstermez ve doğru numarayı üretmez.
4. Formunuz ya da yazılımınız için kontrol mantığını kullanacaksanız aşağıdaki algoritma bölümünü uygulayın; gerçek kimlik doğrulaması için NVİ Kimlik Paylaşım Sistemi (KPS) gerekir.

Bu araç ne yapar, ne yapmaz?

TC kimlik numarasının son iki hanesi, ilk dokuz haneden hesaplanan kontrol haneleridir. Bu araç yalnızca o hesabı yapar: numaranın yapısı kurallara uyuyorsa "uygun", uymuyorsa "uygun değil" der. Yaptığı şey bir formdaki yazım hatasını yakalamaktan ibarettir; bir banka ya da e-ticaret sitesinin kayıt formunda "geçersiz TC kimlik numarası" uyarısı veren kod da tam olarak bu kontrolü yapar. Araç numaranın gerçekten var olup olmadığını, kime ait olduğunu, doğum tarihini ya da adıyla eşleşip eşleşmediğini bilemez. Bu bilgiler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün (NVİ) MERNİS veri tabanındadır ve yalnızca yasal yetkisi olan kurumlar, Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden, kayıtlı ve denetlenen sorgularla erişebilir. İnternette "TC kimlik sorgulama" adıyla isim-doğum tarihi vaat eden siteler ya çalışmaz ya da girdiğiniz veriyi toplar; bu araç öyle bir iddia taşımaz.

TC kimlik numarası algoritması

Numara 11 hanedir ve ilk hane 0 olamaz. Haneleri soldan sağa d1…d11 diye adlandırırsak kontrol kuralları şöyledir:

Örnek olarak tek sıralı hanelerin toplamı 23, çift sıralı hanelerin toplamı 17 olsun: 23 × 7 = 161, 161 − 17 = 144, 144 mod 10 = 4; dolayısıyla 10. hane 4 olmalıdır. Sonra ilk on hanenin toplamı alınır; toplam 51 ise 11. hane 1'dir. Bu iki kontrol hanesi sayesinde tek bir hanenin yanlış yazılması her zaman yakalanır; iki hanenin yer değiştirmesi gibi hataların büyük bölümü de fark edilir. Ancak rastgele yazılmış 11 haneli dizilerin yaklaşık yüzde biri bu kurallara tesadüfen uyar; bu yüzden "algoritmaya uygun", "gerçek numara" demek değildir. Araç kontrol hanelerinin ne olması gerektiğini bilerek göstermez; amacı yalnızca hatayı bildirmektir, doğru numarayı "tamamlamak" değildir.

Kısa tarihçe: MERNİS ve 11 haneli numara

Türkiye'de nüfus kayıtlarının bilgisayara aktarılması projesi (MERNİS – Merkezî Nüfus İdaresi Sistemi) 1970'lerde tasarlanmaya başlandı, 1990'larda yaygınlaştı ve 2000 yılında tamamlandı. Her vatandaşa tek ve değişmeyen bir numara verme kararı bu projeyle birlikte alındı; 11 haneli TC kimlik numaraları 2000'lerin başında nüfus cüzdanlarına basılmaya, 2001'den itibaren vergi, sosyal güvenlik ve bankacılık gibi alanlarda ortak anahtar olarak kullanılmaya başlandı. 2016'da dağıtılmaya başlanan çipli kimlik kartlarında da aynı numara korunmuştur. Kontrol haneli yapı, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan bankalara kadar milyonlarca form girişinde yazım hatasını anında yakalamak için tasarlanmıştır; bu sayfadaki araç da aynı kuralı uygular.

KVKK: Başkasının kimlik numarasını işlemenin sınırları

TC kimlik numarası, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kişisel veridir; "özel nitelikli" sayılmaz ama tek başına bir kişiyi doğrudan tanımladığı için sızması hâlinde kimlik hırsızlığı riski yüksek bir veridir. Kendi numaranızı bu araçta kontrol etmenizin hiçbir hukuki sakıncası yoktur. Başkasının numarasını işlemek ise ancak kanunda sayılan bir sebebe dayanıyorsa mümkündür: açık rıza, sözleşmenin kurulması ya da ifası için zorunlu olması (ör. fatura, kira sözleşmesi, işe alım), kanuni yükümlülük (ör. e-Fatura, SGK bildirimi) ya da veri sorumlusunun meşru menfaati. Bir müşterinin numarasını faturaya yazmak için kontrol etmek bu kapsamdadır; bir listede toplanmış numaraları merak için sorgulamak ya da sosyal medyada paylaşmak değildir.

Bu araç girdiyi kaydetmediği ve hiçbir yere göndermediği için sizin adınıza bir "veri işleme" kaydı tutmaz; ancak numarayı elde etme ve kullanma biçiminizin sorumluluğu size aittir. Pratik kurallar: numarayı yalnızca gerekli olduğu sürece saklayın, ekran görüntüsü ya da mesajla paylaşmayın, formlarda numarayı maskeleyin (ör. 123******01) ve şüphe durumunda KVKK Kurumu'nun yayımladığı rehberlere bakın. Çalışanlarınızın kimlik numaralarını toplu kontrol etmeniz gerekiyorsa bunu muhasebe yazılımınızın içinde, erişimi kısıtlı bir ortamda yapın.

Neden Bilişim Ajans aracı?

• Numara sayfada kalır. Ağ isteği yok, adres çubuğunda parametre yok, çerez yok; sayfayı kapatınca numara silinir.
• Dürüst isim. Araç adı ve kutusu ne yapmadığını açıkça söyler: MERNİS sorgusu değildir, kişi bilgisi vermez.
• Üretici yok. Sahte numara üreten araçlar sahte kayıt ve dolandırıcılığı kolaylaştırır; burada yalnızca doğrulama vardır.
• Hangi kural tutmadı? Sonuç üç kuralı ayrı ayrı listeler; yazılımcılar formlarındaki kontrolü bununla karşılaştırabilir.
• Her cihazda. Telefon ve bilgisayarda tarayıcıdan çalışır, uygulama olarak yüklenebilir, çevrimdışı da çalışır.

Sık sorulan sorular

İlgili araçlar

• KDV Hesaplama
• Sayıyı Yazıya Çevir
• Şifre Üret

Web sitenizin üyelik ve sipariş formlarına KVKK uyumlu doğrulama eklemek isterseniz Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.