Ek Ders Ücreti Nasıl Hesaplanır (2026): Gösterge, Katsayı, Vergi ve Damga

Aracımızla ek ders ücretini hesaplamak: beş adım

Önce pratik yoldan başlayalım. Elinizde haftalık ders programınız varsa yeterlidir: maaş karşılığı okuttuğunuz saatlerin üzerindeki ek ders saatlerini gündüz ve gece/hafta sonu olarak ikiye ayırın. Girdiğiniz rakamlar bir sunucuya gönderilmez; hesap tarayıcınızda yapılır.

1. Ek Ders Ücreti Hesapla sayfasını açın ve "Haftalık gündüz ek ders saati" alanına 140 göstergeyle ödenen saatleri yazın.
2. Saat 18.00'den sonra başlayan, cumartesi-pazar günlerine ve yarıyıl ya da yaz tatiline denk gelen dersleri "Haftalık gece ek ders saati" alanına yazın; böyle dersiniz yoksa 0 bırakın.
3. Dönemi seçin (1 Ocak – 30 Haziran ya da 1 Temmuz – 31 Aralık 2026); katsayı alanı kendiliğinden dolar. Yeni bir katsayı açıklandıysa alana elle yazın.
4. "Ay başına hafta sayısı" alanını kontrol edin (varsayılan 4) ve bordronuzdaki gelir vergisi dilimini seçin.
5. "Ek ders ücretini hesapla" düğmesine basın; brüt ücret, gelir vergisi, damga vergisi, birim ücretler ve saat başı ortalama net ayrı satırlarda görünür.

Kurumunuz saat ücretini doğrudan açıkladıysa isteğe bağlı "Gündüz birim ücreti" alanına yazabilirsiniz. Araç o durumda katsayı yerine sizin tutarınızı kullanır ve gece ücretini aynı 150/140 oranıyla türetir. Aşağıda ekrandaki her sayının nereden geldiğini adım adım açıklıyoruz; böylece bordronuzdaki satırları da kendiniz okuyabilirsiniz.

Ek ders ücretinin formülü

Ek ders ücreti, maaş karşılığı okutulması gereken ders saatinin üzerinde verilen her ders saati için ayrıca ödenen ücrettir. Dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 176. maddesidir. Madde ücreti doğrudan TL olarak değil, bir gösterge rakamı üzerinden tanımlar; bu gösterge memur aylık katsayısıyla çarpılınca bir ders saatinin brüt ücreti ortaya çıkar. Hesap dört basamaktan oluşur:

• Birim ücret (brüt) = gösterge × memur aylık katsayısı
• Aylık saat = haftalık ek ders saati × ay başına hafta sayısı
• Brüt ek ders ücreti = aylık gündüz saati × gündüz birim ücreti + aylık gece saati × gece birim ücreti
• Net ek ders ücreti = brüt − gelir vergisi − damga vergisi

Bu yapı sayesinde ek ders ücreti, katsayı her güncellendiğinde kendiliğinden değişir; ayrıca bir zam kararı beklenmez. Memur maaşında kullanılan taban aylık katsayısı ve yan ödeme katsayısı ek ders hesabına girmez; ek derste yalnızca aylık katsayı kullanılır. Bu yüzden maaş hesabını bilen biri için ek ders hesabı çok daha kısadır.

Gösterge: gündüz 140, gece ve hafta sonu 150

657 sayılı Kanun'un 176. maddesine göre ders saati başına gündüz öğretimi için 140 gösterge kullanılır. Örgün ve yaygın eğitimde yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günlerinde ve saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetlerinde ise gösterge 150'dir. Gündelik dilde bu ikinci gruba kısaca "gece ek dersi" denir; araçta da bu saatler gece alanına yazılır. Dikkat: ölçüt dersin bitiş saati değil, başlangıç saatidir. 17.30'da başlayıp 18.10'da biten bir ders gündüz dersi sayılır. Bu iki gösterge 2006'dan beri (5473 sayılı Kanun) aynıdır ve 2026 boyunca sabittir; TL karşılıkları ise aylık katsayıyla Ocak ve Temmuz'da değişir.

Burada sık yapılan bir hata vardır: gece dersinin gündüz dersinden yüzde 25 fazla ödendiği sanılır. Oysa fark iki göstergenin oranından gelir: 150 ÷ 140 ≈ 1,0714, yani gece ve hafta sonu dersi gündüz dersinden yaklaşık yüzde 7,14 fazladır. Yüzde 25'lik artış, aynı maddenin ikinci fıkrasında özel eğitime muhtaç öğrencilerin okuduğu kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler, bu öğrenciler için açılan özel sınıfların öğretmenleri ve cezaevlerinde görevli öğretmenler için öngörülen ayrı bir ek artıştır. Aynı fıkradaki yüzde 100'lük artış ise MEB Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere ilişkindir. Araçlarımız bu iki özel artışı hesaplamaz; böyle bir görevde iseniz kurumunuzun bordrosuna bakın.

Farkı rakamla görelim: Temmuz–Aralık 2026 katsayısıyla yüzde 25'lik yanlış varsayım bir gece saatini yaklaşık 275,71 TL gösterirken doğru hesap 236,33 TL'dir. Saat başına yaklaşık 39 TL'lik bu sapma, ayda onlarca saatlik bir programda belirgin bir beklenti farkına dönüşür.

Aylık katsayı: 2026'da iki dönem

Memur aylık katsayısı yılda iki kez, Ocak ve Temmuz dönemleri için Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgesiyle belirlenir. Araç parametrelerimizdeki 2026 değerleri ve bunlardan çıkan brüt birim ücretler şöyledir:

Temmuz katsayısı Ocak katsayısından yaklaşık yüzde 13,52 yüksektir; ek ders birim ücretleri de tam olarak bu oranda artar. Gece ile gündüz arasındaki saat başı fark Ocak–Haziran döneminde yaklaşık 13,88 TL, Temmuz–Aralık döneminde yaklaşık 15,76 TL'dir. Tablodaki birim ücretler brüttür, yani vergiler henüz düşülmemiştir. 2027 için yeni katsayı açıklandığında aracın katsayı alanına yeni değeri yazmanız yeterlidir; formül değişmez.

Haftalık saatten aylık saate

Ek ders çoğunlukla haftalık programla takip edilir, ama ücret aylık ödenir. Araç aylık saati, haftalık saati "ay başına hafta sayısı" ile çarparak bulur; varsayılan değer 4'tür ve 1 ile 5 arasında bir sayı girebilirsiniz. Haftalık saat alanları 0 ile 60 arasında değer kabul eder. Gerçekte bir ay dört tam haftadan biraz uzundur; resmî tatiller, raporlar ve izinler de fiilen girilen ders saatini değiştirir. Ödeme, okulunuzun fiilen girilen saatlere göre hazırladığı ek ders çizelgesine dayanır; araçtaki hafta sayısı yalnızca bir tahmin ayarıdır. Bir ayda beş hafta ders yaptıysanız alana 5, tatil nedeniyle bir hafta ders yapılmadıysa 3 yazmak daha gerçekçi bir sonuç verir.

Örneğin haftada 12 saat gündüz ve 4 saat gece dersi olan bir öğretmen için 5 haftalık bir ayda aylık saat 60 gündüz ve 20 gece olur. Temmuz–Aralık katsayısı ve yüzde 15 dilimle brüt tutar yaklaşık 17.960,84 TL, net tutar yaklaşık 15.130,39 TL çıkar. Aynı program 4 haftalık ayda yaklaşık 12.104,31 TL net eder; hafta sayısının etkisi küçümsenecek gibi değildir.

Örnek 1: haftada 20 saat gündüz ek dersi

Temmuz–Aralık 2026 döneminde haftada 20 saat gündüz ek dersi olan, gece dersi bulunmayan ve yüzde 15 gelir vergisi diliminde olan bir öğretmeni düşünelim; ay 4 hafta kabul edilsin. Rakamlar aracın kullandığı formülle hesaplanmıştır:

• Birim ücret: 140 × 1,575512 ≈ 220,57 TL
• Aylık saat: 20 × 4 = 80 saat
• Brüt ek ders ücreti: 80 × 220,57 ≈ 17.645,73 TL
• Gelir vergisi (yüzde 15): ≈ 2.646,86 TL
• Damga vergisi (binde 7,59): ≈ 133,93 TL
• Net ek ders ücreti: ≈ 14.864,94 TL; saat başı ortalama net ≈ 185,81 TL

Kuruş düzeyindeki farklar yuvarlamadan kaynaklanır; araç birim ücreti yuvarlamadan kullanır. Elinizdeki hesap makinesiyle 80 × 220,57 yaparsanız 17.645,60 TL bulursunuz; aradaki birkaç kuruş, birim ücretin virgülden sonraki basamaklarından gelir.

Örnek 2: 12 saat gündüz, 4 saat gece ve dilim etkisi

Aynı dönemde haftada 12 saat gündüz ve 4 saat gece/hafta sonu dersi olan bir öğretmen, 4 haftalık bir ayda 48 saat gündüz ve 16 saat gece dersi okutur. Brüt tutar 48 × 220,57 + 16 × 236,33 ≈ 10.587,44 + 3.781,23 = 14.368,67 TL'dir. Damga vergisi dilimden bağımsızdır ve yaklaşık 109,06 TL'dir. Gelir vergisi ise dilime göre değişir:

Aynı saat sayısıyla yüzde 15'ten yüzde 27'ye geçildiğinde aylık net ek ders ücreti yaklaşık 1.724 TL azalır. Yılın ilk aylarıyla son ayları arasında net ek dersinizin düşmesinin temel nedeni budur: saatleriniz aynı kalsa da kesilen vergi oranı yükselir.

Kesintiler: gelir vergisi ve damga vergisi

Araç, ek ders ücretinden yalnızca iki kesinti yapıldığını varsayar: gelir vergisi ve damga vergisi. Emekli keseneği gibi bir prim kesintisinin ek derse uygulanmadığı kabul edilir.

Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na göre brüt tutarın binde 7,59'udur (yüzde 0,759). Gelir vergisi ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki artan oranlı tarifeye göre, yıl başından bu yana biriken (kümülatif) vergi matrahınızla belirlenir. Maaşınız ve ek dersiniz aynı matraha eklenir. Öğretmen ve memur maaşı araçlarımızın parametre dosyasındaki 2026 ücret tarifesi şöyledir:

Ek Ders Ücreti Hesapla aracı tek bir oran uygular ve yüzde 15, 20, 27 ve 35 seçeneklerini sunar. Matrahınız bir ay içinde dilim sınırını geçiyorsa gerçek kesinti iki oranın karışımı olur; o ay için sonucu iki dilimle ayrı ayrı hesaplayıp aralığı görebilirsiniz. Asgari ücret istisnası gibi indirimler bordroda tüm ücret gelirinizle birlikte uygulanır; araç ek ders tutarına ayrıca bir istisna uygulamaz, bu yüzden bordroyla küçük farklar görülebilir. Hangi dilimde olduğunuzu maaş bordronuzdaki kümülatif vergi matrahı satırından öğrenebilirsiniz.

Ocak–Haziran ile Temmuz–Aralık arasındaki fark

Örnek 2'deki programı (12 saat gündüz, 4 saat gece, 4 hafta, yüzde 15 dilim) Ocak–Haziran 2026 katsayısıyla hesaplarsak birim ücretler 194,30 TL ve 208,18 TL, brüt tutar yaklaşık 12.657,38 TL, net tutar yaklaşık 10.662,71 TL olur. Temmuz–Aralık döneminde aynı program yaklaşık 12.104,31 TL net getirir. Aradaki yaklaşık 1.442 TL'lik fark tamamen katsayıdan gelir. Geçmiş bir ayı kontrol ederken doğru dönemi seçmek bu yüzden önemlidir; bordronuzda hangi katsayının uygulandığını ödeme belgesinden ya da okul muhasebesinden doğrulayın.

Öğretmen ve memur maaşı araçlarıyla birlikte kullanım

Ek ders ücreti maaştan ayrı bir kalemdir, ama aynı vergi matrahına eklendiği için toplam kazancınızı ve ilerleyen aylardaki dilimi etkiler. Resmin tamamını görmek için üç aracı birlikte kullanabilirsiniz:

• Ek Ders Ücreti Hesapla: Yalnızca ek ders kalemine odaklanır; gündüz/gece ayrımını, birim ücretleri ve vergi kesintilerini en ayrıntılı gösteren araçtır.
• Öğretmen Maaşı Hesapla: Unvan (öğretmen, uzman öğretmen, başöğretmen), derece-kademe, çocuk sayısı ve haftalık ek ders saatiyle tahmini net maaşı ve ek dersin toplam kazanca katkısını gösterir. Bu araç da gece ve hafta sonu saatlerini 150 göstergeyle hesaplar; aynı dönem ve saatle iki araçta birim ücretler aynı çıkar.
• Memur Maaşı Hesapla: Gösterge, ek gösterge, aylık katsayı, taban aylık ve yan ödeme katsayılarıyla maaşın kendisini hesaplar; ek derste kullanılan aylık katsayının maaştaki yerini görmek için yararlıdır.

Memur maaşının diğer kalemlerini merak ediyorsanız memur maaşı nasıl hesaplanır rehberimiz gösterge, ek gösterge ve taban aylığı ayrıntılı anlatır. Maaş, tazminat ve diğer ücret hesaplarına toplu bakış için maaş ve tazminat hesapları rehberine göz atabilirsiniz.

Kapsam dışı kalan ödemeler

Bu rehberdeki hesap yalnızca ders saati başına ödenen ek ders ücretini kapsar. Nöbet, sınav görevi ya da kurs gibi işler için kaç saatlik ek ders ödeneceğini ayrı karar ve yönergeler belirler; bu saatler, araca kendiniz eklemediğiniz sürece hesaba girmez. Yüksek lisans veya doktora mezunu öğretmenlere fiilen okuttukları dersler için uygulanan lisansüstü artırımı da araçta yoktur; oranını ilgili karar ve toplu sözleşme belirler, bordronuzdan kontrol edin. Destekleme ve yetiştirme kurslarındaki yüzde 100 artış, özel eğitim kurumları, özel sınıflar ve cezaevlerindeki yüzde 25 ek artış ve sendika aidatı gibi bordrodaki diğer kesintiler de hesaba katılmaz. Bu kalemlerden biri bordronuzda varsa toplam ödeme araç sonucundan farklı olur; bu bir hata değil, kapsam farkıdır. Hangi görevin ek ders olarak verileceğini ve nasıl belgeleneceğini MEB'in ilgili karar ve yönergeleri belirler; ayrıntı için okul idarenize ve meb.gov.tr duyurularına başvurun.

Sık yapılan hatalar

• Gece farkını yüzde 25 sanmak: Gece ve hafta sonu dersi gündüze göre yaklaşık yüzde 7,14 fazladır (150 ÷ 140).
• Yanlış dönem katsayısı kullanmak: Ocak–Haziran ve Temmuz–Aralık katsayıları farklıdır; geçmiş bir ayı hesaplarken dönemi değiştirin.
• Brüt ile neti karıştırmak: 220,57 TL gibi birim ücretler brüttür; cebinize giren tutar vergiler düşüldükten sonra kalandır.
• Dilimi yıl boyunca sabit sanmak: Kümülatif matrah arttıkça gelir vergisi oranı yükselir ve net ek ders düşer.
• Haftalık ve aylık saati karıştırmak: Araca haftalık saati yazın; aylığa çevirme işini hafta sayısı alanı yapar.
• Maaş karşılığı dersleri de saymak: Yalnızca maaş karşılığı yükümlülüğünüzün üzerindeki saatleri ek ders olarak girin.

Alternatifler ve dürüst değerlendirme

Aracımız tek yol değildir. En kesin kaynak, kurumunuzun hazırladığı ek ders çizelgesi ve maaş bordronuzdur. Hesap tablosuyla da aynı sonucu kurabilirsiniz: bir hücreye =140*1,575512*80 yazarsanız Örnek 1'deki brüt tutarı bulursunuz; gelir ve damga vergisini çıkarmak için brütü sırasıyla dilim oranı ve 0,00759 ile çarpıp düşmeniz yeterlidir. Bu, formülü öğrenmenin en iyi yoludur.

Bizim yaklaşımımızın güçlü yanı kayıt gerektirmemesi, rakamlarınızın cihazınızdan çıkmaması ve varsayımların açıkça yazılmasıdır. Sınırı ise basit bir modeldir: tek bir gelir vergisi oranı uygular, ay başına sabit hafta sayısı kabul eder, istisna ve mahsupları ayrıca hesaplamaz. Bu nedenle bordroyla küçük farklar normaldir ve bordro esastır.

Sık sorulan sorular

Sonuç ve ilgili bağlantılar

Ek ders ücreti hesabının özü şudur: saatlerinizi gündüz (140) ve gece/hafta sonu (150) olarak ayırın, doğru dönemin katsayısını kullanın, haftalık saati gerçekçi bir hafta sayısıyla aylığa çevirin ve brütten dilime uygun gelir vergisi ile binde 7,59 damga vergisini düşün. Rakamı kendiniz hesaplayabildiğinizde bordronuzu daha rahat okur, bir hata varsa okul muhasebesine somut bir soruyla gidersiniz. İlgili araçlar ve rehberler:

• Ek Ders Ücreti Hesaplama
• Öğretmen Maaşı Hesaplama
• Memur Maaşı Hesaplama
• Memur Maaşı Nasıl Hesaplanır

Kurumsal web sitesi, yazılım ve bilişim ihtiyaçlarınız için Bilişim Ajans ekibine ulaşabilirsiniz; tüm ücretsiz araçların listesi ana sayfada.