Klavye Testi Nasıl Yapılır? Fare Testi, Ghosting, Çift Tıklama ve Yeni Cihaz Kontrol Listesi

Klavye testi ne zaman gerekir?

Klavye ve fare, bilgisayarın en çok dokunulan ve dolayısıyla en çok yıpranan parçalarıdır. Yoğun çalışan bir kullanıcı yılda milyonlarca tuş vuruşu ve yüz binlerce tıklama yapar; tuşun altındaki lastik kubbe, membran ya da mekanik anahtar bir gün aşınır. Belirtiler çoğu zaman sinsidir: "e" tuşu arada bir yazmaz, boşluk tuşu bazen iki boşluk bırakır, farenin sol tuşu tek tıkta dosyayı açıverir. Bu durumda akla gelen ilk soru şudur: arıza donanımda mı, yoksa bir yazılım ayarı mı sorun çıkarıyor?

Bu soruyu kesin yanıtlamanın en pratik yolu, işletim sistemi ve uygulamalardan bağımsız sade bir test sayfasında tuşları denemektir. Tarayıcı, basılan her tuşu kod numarasıyla sayfaya bildirir; tuş test sayfasında yeşile dönüyorsa sinyal bilgisayara ulaşıyor, yani donanım sağlam demektir. Dönmüyorsa sinyal hiç gelmiyordur ve temizlik, bağlantı ya da servis gündeme gelir. Bu basit ayrım, yüzlerce lira servis ücreti ya da gereksiz bir yeni klavye alımının önüne geçer.

İkinci büyük kullanım alanı satın alma anıdır. İkinci el bir klavye, kargodan çıkan bir dizüstü ya da mağazadan alınan oyuncu faresi için birkaç dakikalık kabul testi, iade süresi dolmadan kusuru yakalamanızı sağlar. Rehberin sonundaki kontrol listesi tam olarak bunun için hazırlandı.

Online Klavye Testi ile adım adım

Online Klavye Testi aracı, klavyenizin birebir şemasını ekrana çizer ve bastığınız her tuşu renklendirir. Aşağıdaki adımlar hem masaüstü hem dizüstü klavye için geçerlidir.

1. Klavye boyutunu seçin. Sayısal tuş takımı olan masaüstü klavye için "Tam boy", dizüstü için "Dizüstü", yalnızca ana bloğu olan küçük klavyeler için "Kompakt" seçeneğini işaretleyin. Böylece sizde olmayan tuşlar "basılmayan" listesine girmez.
2. Harf düzenini seçin. Türkçe Q ya da Türkçe F. Şemadaki harfler klavyenizdekilerle aynı görünür; F klavye kullanıcıları için bu ayrım şaşırmayı önler.
3. Test alanına tıklayın. Şemanın çevresinde belirgin bir çerçeve çıkar ve "tuşlar dinleniyor" anlamına gelir. "Tarayıcı kısayollarını engelle" kutusu açıkken F5, Ctrl+P gibi tuşlar sayfayı yenilemez ya da yazdırma penceresi açmaz. Ctrl+W, Alt+F4 ve Windows tuşu gibi işletim sistemine ayrılmış kısayollar ise engellenemez; bunları atlayın.
4. Tüm tuşlara sırayla basın. Basılı tuş koyu yeşil, daha önce basılmış tuş açık yeşil olur. Satır satır, soldan sağa ilerlemek hiçbir tuşu unutmamanızı sağlar. Her basışta altta event.code, event.key ve keyCode değerleri görünür; bu değerler teknik servise yazarken işe yarar.
5. Çift basan tuşları yakalayın. Şüpheli tuşa tek vuruş yapıp "test edilen tuş" sayacını izleyin. Tek basışta sayaç ikişer artıyorsa anahtar kontağı "sekiyor" demektir. "Şu an basılı" değeri tuşu bıraktığınız hâlde sıfıra inmiyorsa tuş basılı kalıyordur.
6. Ghosting testi yapın. Beş, altı, yedi tuşa aynı anda basılı tutun; "aynı anda en çok basılı" sayacı bastığınız tuş sayısına ulaşıyorsa klavye o kombinasyonu doğru raporluyordur.
7. Tekrar hızını ölçün. Bir harfe birkaç saniye basılı tutun; "tuş tekrar hızı" alanında saniyedeki tekrar sayısı görünür. Bu değer klavyeden değil, işletim sisteminin tekrar ayarından gelir.
8. Raporu kaydedin. "Basılmayan tuşlar" listesini inceleyin, gerekirse "Raporu kopyala" ile sonucu bir nota, satıcıya ya da servise gönderin.

Basmayan tuş: donanım mı, ayar mı?

Test sayfasında yeşile dönmeyen bir tuş için şu sırayı izleyin. Önce tuşun altına kaçmış kırıntı ve tozu basınçlı havayla temizleyin; dizüstülerde boşluk, Enter ve Shift gibi geniş tuşlar bu nedenle en sık sorun çıkaranlardır. Sonra kablolu klavyeyi başka bir USB bağlantı noktasına, kablosuzu yeni pille deneyin. Mümkünse klavyeyi ikinci bir bilgisayara takın; tuş orada da ölüyse arıza kesinlikle klavyededir. Dizüstüde yalnızca belirli bir tuş sütunu ya da satırı çalışmıyorsa, klavyeyi ana karta bağlayan şerit kablo gevşemiş olabilir; bu, yetkili servis işidir.

Tuş test sayfasında yeşile dönüyor ama Word, tarayıcı ya da oyunda çıkmıyorsa donanım sağlamdır ve dikkat yazılıma çevrilmelidir. En yaygın suçlular şunlardır:

• Fn ve NumLock: Dizüstülerde sayısal tuş takımı olmayan modellerde Num Lock açıkken "U, I, O, J, K, L" harfleri rakam yazar; Fn kilidi (FnLock) açıkken F1–F12 tuşları ses ve parlaklık işlevine döner. Her iki kilidi de kapatıp yeniden deneyin.
• Filtre ve yapışkan tuşlar: Windows erişilebilirlik ayarlarındaki filtre tuşları kısa basışları yok sayar, yapışkan tuşlar Shift'e beş kez basılınca devreye girer. Oyun ve test sırasında bu pencere sıkça açılır; kapatın.
• Makro ve yeniden atama yazılımları: Oyuncu klavye programları, AutoHotkey benzeri araçlar ya da uzaktan masaüstü istemcileri belirli tuşları kendine alabilir. Arka planda çalışan programları kapatıp tekrar deneyin.
• Uygulamaya özel kısayol: Tek bir programda çıkmayan tuş genellikle o programın kısayol tablosunda başka bir işe atanmıştır.

Türkçe Q, Türkçe F ve yanlış dil ayarı

"Klavyem bozuldu, ğ yerine [ çıkıyor" şikâyetinin neredeyse tamamı donanımla ilgisizdir. Türkçe Q düzeninde ğ, ü, ş, ı, ö, ç harfleri İngilizce düzende [, ], ;, ', \ gibi noktalama tuşlarının yerindedir. İşletim sisteminin klavye dili bir kısayolla yanlışlıkla İngilizce'ye geçtiğinde tuşa bastığınızda baskıdaki harf yerine İngilizce karşılığı yazılır. Windows'ta Win+Boşluk ya da Alt+Shift, macOS'ta Ctrl+Boşluk diller arasında geçiş yapar; görev çubuğundaki "ENG" ya da "TUR" yazısına bakarak hangi dilin aktif olduğunu görebilirsiniz. Kalıcı çözüm, kullanmadığınız İngilizce düzeni dil ayarlarından kaldırmaktır.

Türkçe F klavye kullananlar için durum biraz daha karışıktır: bilgisayar Türkçe Q'ya ayarlıysa F klavyedeki her tuş farklı harf yazar ve klavye tamamen "bozulmuş" gibi görünür. Online Klavye Testi'nde harf düzenini F seçerek şemadaki harflerin klavyenizle eşleştiğini doğrulayın; test event.code değerini, yani tuşun fiziksel konumunu gösterdiği için dil ayarından bağımsız çalışır. Bu sayede "tuş çalışıyor ama yanlış harf yazıyor" durumunu "tuş hiç çalışmıyor" durumundan kesin olarak ayırırsınız.

Ghosting ve anti-ghosting (NKRO)

Uygun fiyatlı membran klavyelerde tuşlar bir matris üzerinde satır ve sütun hatlarıyla bağlanır. Belirli üç dört tuşa aynı anda basıldığında matris, basılmamış bir tuşu basılmış sanabilir; buna ghosting (hayalet tuş) denir. Üreticiler bunu önlemek için dördüncü tuşu yok sayar; buna da tuş engelleme denir ve oyunlarda "koş + zıpla + ateş" kombinasyonunun birinin çalışmamasının nedeni budur. Anti-ghosting, bu çakışmaları engelleyen devre tasarımıdır; N-key rollover (NKRO) ise aynı anda basılan tüm tuşların doğru raporlanmasıdır. Ofis klavyeleri çoğunlukla altı tuşa kadar (6KRO) güvenlidir, mekanik oyuncu klavyeleri genellikle tam NKRO vaat eder.

Test ederken iki tuş grubunu deneyin: hem yan yana olan tuşları (A, S, D, F) hem de klavyeye dağılmış tuşları (Q, P, Z, M). Değiştirici tuşlar (Ctrl, Shift, Alt) çoğu klavyede ayrı hatlarda olduğu için kolayca sayılır; asıl bilgi harf tuşları arasından gelir. Sayaç bastığınız tuş sayısından düşük kalıyorsa o klavye o kombinasyonu engelliyordur. Bu, günlük yazı için bir sorun değildir; yalnızca oyun ve bazı müzik uygulamalarında önem taşır. Reklamında "anti-ghosting" yazan bir klavyenin aslında yalnızca belirli oyun tuşlarını koruduğu sık görülür; satın almadan önce bu testle doğrulamak en kesin yoldur.

Fare testi nasıl yapılır?

Fare Testi aracı, farenin tüm tuşlarını, tekerleğini, imleç hareketini ve tıklama hızını tek sayfada denetler. En sık görülen fare arızası çift tıklama hatasıdır: sol tuş altındaki mikro anahtar yıpranınca tek basış iki tıklama olarak algılanır, dosyalar yanlışlıkla açılır, sürükleme işlemleri yarıda kesilir. Test alanında tek bir tıklama yapın ve sayacın bir mi iki mi arttığına bakın. İki artıyorsa anahtar bozuktur. Sayaç bir artıyor ama işletim sisteminde çift tıklama oluyorsa, Fare ayarlarındaki çift tıklama hızını yükseltin; bazen sorun ayarlardan ibarettir.

Diğer kontroller sırasıyla şunlardır:

• Sağ tuş, orta tuş ve yan tuşlar: Her birine basıp sayfada tepki verdiğini görün. Yan tuşlar tarayıcıda genellikle "geri/ileri" işlevi taşır; test aracı bunu engeller.
• Kaydırma tekerleği: Tekerleği yavaşça bir yöne çevirin. Sayaç bazen ileri bazen geri sayıyorsa tekerleğin kodlayıcısı kirlenmiş ya da yıpranmıştır; bu, "sayfa kendi kendine geri zıplıyor" şikâyetinin kaynağıdır. Basınçlı hava bazen iyileştirir, kalıcı çözüm kodlayıcı değişimidir.
• İmleç izi ve yanlış hareket: Fareyi düz bir çizgide çekin; izde zıplama, titreme ya da imlecin kendi kendine kayması varsa önce fare altlığını ve sensörü temizleyin. Cam ve parlak yüzeyler optik sensörleri yanıltır; mat bir altlık deneyin.
• DPI ve hassasiyet: DPI, farenin bir inç hareketinde kaç piksel kaydettiğidir. İmleç "çok hızlı" ya da "çok yavaş" geliyorsa fare bozuk değildir; DPI düğmesine yanlışlıkla basılmış ya da işletim sisteminde "işaretçi hassasiyetini artır" seçeneği açılmış olabilir. Test sayfasındaki örnekleme hızı değeri de kablosuz bağlantının düzgün olup olmadığına dair fikir verir.
• Tıklama hızı (CPS): Oyun için merak edilen bir değerdir; aynı zamanda tuşun hızlı basışlarda sekme yapıp yapmadığını ortaya çıkarır.

Kablosuz klavye ve fare sorunları

Kablosuz cihazlarda "bazen çalışıyor, bazen takılıyor" şikâyeti neredeyse her zaman üç nedene iner. Birincisi pildir: şarj edilebilir pil ömrünün sonunda ya da ucuz pille çalışan fare, boşta kalınca uyumaktan uyanamaz ve ilk hareket gecikir. İkincisi alıcının konumudur: bilgisayar kasasının arkasına takılmış bir USB alıcı, metal kasa ve masa tarafından gölgelenir; küçük bir USB uzatma kablosuyla alıcıyı masanın üstüne taşımak çoğu durumda sorunu bitirir. Üçüncüsü parazittir: alıcının hemen yanındaki USB 3 diskler ve bazı monitör kabloları 2,4 GHz bandında gürültü yayar; alıcıyı başka bir bağlantı noktasına almak yeter. Bluetooth cihazlarda ise cihazı listeden kaldırıp yeniden eşleştirmek sık bir çözümdür.

Fare Testi'ndeki imleç izi bu sorunları görünür kılar: hareket sürekliyken izde kopukluklar ve örnekleme hızında düşüşler görüyorsanız bağlantı kalitesi düşüktür; pil ve alıcıyı düzeltip testi yineleyin.

Temizlik, sıvı teması ve mekanik anahtar değişimi

Masaüstü klavyede tuş takılmalarının çoğu kirdendir. Klavyeyi fişten çekin, ters çevirip hafifçe silkeleyin, basınçlı havayla tuş aralarını üfleyin ve hafif nemli, tüy bırakmayan bir bezle silin. Mekanik klavyelerde tuş kapakları çekilebilir; kapakları çıkarıp ılık sabunlu suda yıkamak, gövdeyi havayla temizlemek yeterlidir. Dizüstü klavyelerinde kapakları zorla çıkarmayın; menteşeler kırılgandır ve tek tuş için tüm klavye değişimi gerekebilir.

Sıvı dökülmesi ayrı bir konudur. Dizüstü klavyesine çay ya da su döküldüyse cihazı hemen kapatın, fişi çekin, çıkarılabiliyorsa pili çıkarın ve klavyeyi aşağı bakacak şekilde en az bir gün kurumaya bırakın. Saç kurutma makinesi ya da kalorifer üstü ısı, yapışkan tortuyu sertleştirir ve devreye zarar verir. Kuruduktan sonra Online Klavye Testi ile tüm tuşları tek tek deneyin; şekerli içeceklerde yapışkan tortu kuruduktan günler sonra bile tuşları takabilir, bu durumda servise gitmek gerekir. Sıvı hasarı çoğu garantinin kapsamı dışındadır; iddiada bulunmadan önce satıcının koşullarını kontrol edin.

Mekanik klavyede tek bir anahtar bozulduysa klavyeyi atmak gerekmez. "Hot-swap" destekli modellerde anahtar bir çekme aletiyle sökülüp yenisi takılır; lehimli modellerde ise lehim sökme gerekir ve bu işi bilmiyorsanız teknik servise bırakmak daha güvenlidir. Değişimden sonra test sayfasında tuşu on yirmi kez basıp çift basış olmadığını doğrulayın.

İkinci el alırken test

İkinci el klavye ya da fare alırken satıcıyla buluştuğunuzda bir dizüstü bilgisayar ya da telefon-OTG bağlantısıyla test sayfalarını açın. Klavyede tüm tuşlara basıp "basılmayan tuşlar" listesinin boş kalmasını, şüpheli tuşlara birkaç kez vurup çift basış olmamasını, ghosting testinde reklamdaki değere yaklaşılmasını bekleyin. Farede çift tıklama, tekerlek yönü ve imleç izini kontrol edin; kablosuzsa pil ve alıcıyla birlikte geldiğinden emin olun. Mekanik klavyelerde tuş hissinin tüm tuşlarda aynı olduğunu da parmakla denetleyin; bazı anahtarların "gevşek" hissettirmesi aşınma belirtisidir. Kusurun fiyata yansıması ya da alımdan vazgeçilmesi, test raporunu satıcıya gösterdiğinizde çok daha kolay olur.

Yeni cihaz kontrol listesi

Yeni bir dizüstü, masaüstü seti ya da monitör aldığınızda iade ve değişim süresi genellikle kısadır; bu sürede yapılacak on dakikalık bir kontrol, aylar süren bir garanti sürecinden kurtarır. Aşağıdaki listeyi kutudan çıkar çıkmaz uygulayın.

1. Klavye: Online Klavye Testi'nde doğru boyut ve düzeni seçip tüm tuşlara basın; "basılmayan tuşlar" listesi boş kalmalı, hiçbir tuş çift basmamalı.
2. Fare ya da dokunmatik yüzey: Fare Testi'nde tüm tuşları, tekerleği ve imleç izini deneyin. Dizüstü dokunmatik yüzeyinde iki parmak kaydırma ve dokunarak tıklama da çalışmalı.
3. Ekran pikselleri: Ölü Piksel ve Ekran Testi'nde tam ekran siyah, beyaz, kırmızı, yeşil ve mavi döngüsünü uygulayın. Siyah ekranda parlayan nokta sıkışmış, beyaz ekranda kara nokta ölü pikseldir. Üreticilerin kaç piksele kadar kusuru "normal" saydığı değişir; iade hakkı için satıcının koşullarını kontrol edin.
4. Çözünürlük ve yenileme hızı: Ekran Çözünürlüğü aracında görünen değerleri ilanla karşılaştırın. 144 Hz diye satılan bir monitörün 60 Hz görünmesi çoğu zaman kablo ya da ayar meselesidir ama bazen yanlış model gönderildiğini de gösterir.
5. Bağlantı noktaları ve pil: USB girişlerine bir bellek takıp tanındığını, kulaklık çıkışının çalıştığını, dizüstüde şarjın dolduğunu doğrulayın.
6. Belgeleyin: Test raporlarını ve kusur varsa ekran görüntüsünü saklayın; satıcıya başvururken tarih ve kanıt işinizi kolaylaştırır.

Ekran görüntüsü almayı ve düzenlemeyi bilmiyorsanız ekran görüntüsü rehberimiz adım adım anlatır.

Gizlilik: tuş vuruşlarınız nereye gidiyor?

Klavye testi yaparken parolanızı ya da özel bir metni yazmıyorsunuz ama yine de bir web sayfasının tuş vuruşlarınızı dinlemesi haklı bir soru doğurur. Bilişim Ajans araçlarında test tamamen tarayıcınızın içinde çalışır: basılan tuş kodları yalnızca ekrandaki şemayı boyamak için kullanılır, hiçbir sunucuya gönderilmez, çerez ya da analitik kaydı tutulmaz. Sayfayı kapattığınızda bastığınız tuşların kaydı da silinir. "Raporu kopyala" düğmesi veriyi yalnızca sizin panonuza koyar; nereye yapıştıracağınız size kalmıştır. Yine de yabancı bir test sitesinde parola gibi hassas bir metni asla yazmayın; tuş testi için rastgele harfler yeterlidir.

Sık yapılan hatalar

• Yanlış klavye boyutu seçmek: Dizüstüde "Tam boy" seçilirse sayısal tuş takımı tuşları "basılmayan" listesine düşer ve klavye bozuk sanılır.
• Dil ayarını kontrol etmeden servise gitmek: ğ yerine [ çıkması donanım arızası değildir.
• Testi dokunmatik ekranda yapmak: Ekran klavyesi doğru tuş kodu üretmez; fiziksel klavye bağlayın.
• Ghosting testinde yalnızca Ctrl ve Shift'e basmak: Değiştirici tuşlar ayrı hatlarda olduğundan sonuç yanıltıcı olur; harf tuşlarını deneyin.
• Sıvı dökülen klavyeyi hemen açmak: Kurumadan güç vermek kısa devre riskini artırır.
• Çift tıklama hızını değiştirmeden fareyi çöpe atmak: Önce ayarı, sonra anahtarı test edin.
• İade süresini kaçırmak: Yeni cihaz kontrolünü ilk gün yapın; satıcının iade koşullarını baştan okuyun.

Sık sorulan sorular

Sonuç ve destek

Klavye ve fare testi, bir arızanın donanımda mı yazılımda mı olduğunu dakikalar içinde söyler; temizlik ve dil ayarı gibi basit düzeltmeler çoğu şikâyeti giderir, kalanlar için elinizde servise gösterecek somut bir rapor olur. Kurumsal web sitesi, yazılım ve bilişim ihtiyaçlarınız için Bilişim Ajans ekibine ulaşabilirsiniz; tüm ücretsiz araçların listesi ana sayfada.