Çekiliş Nasıl Yapılır: WhatsApp, YouTube, Telegram, Ofis ve Sınıf Çekilişleri

Önce kuralları yazın, sonra çekilişi başlatın

Çekilişlerde yaşanan tartışmaların büyük kısmı seçim anından değil, kuralların belirsizliğinden doğar. Kim katılabilir, katılım hangi tarihte kapanır, bir kişi kaç kez katılabilir, kazanan kaç gün içinde dönüş yapmalı, dönüş olmazsa ne olur? Bu soruların cevabı çekilişten önce, herkesin görebildiği bir yerde yazılı durmalıdır: grup açıklamasında, video açıklamasında ya da sınıf panosunda. Kuralları sonradan değiştirmek, en adil çekilişi bile şüpheli gösterir.

Kısa bir kural metni şu başlıkları kapsar: katılım koşulu (örneğin "gruba 20 Kasım'a kadar katılmış olmak" ya da "videoya yorum yazmak"), kapanış tarihi ve saati, kazanan ve yedek sayısı, ödülün ne olduğu ve nasıl teslim edileceği, sonucun nerede duyurulacağı. Katılım koşulunu ne kadar basit tutarsanız listeyi toplamak o kadar kolaylaşır.

Katılımcı listesini toplama

Çekiliş aracı her satırda bir kişi olan düz bir metin listesiyle çalışır. Listeyi nereden alacağınız senaryoya göre değişir; aşağıda en sık karşılaşılan dört kaynağı bulacaksınız.

WhatsApp grubu

Gruptaki herkes katılıyorsa en temiz yöntem grup bilgisi ekranındaki üye listesini açıp adları alt alta yazmaktır; küçük gruplarda bu birkaç dakika sürer. Yalnızca "katılıyorum" yazanlar sayılacaksa, grubu dışa aktar seçeneğiyle sohbeti metin dosyası olarak alın, katılım mesajlarını filtreleyip gönderen adlarını bir listeye çıkarın. Kişiler telefon rehberinizde kayıtlı değilse WhatsApp numarayı gösterir; bu durumda çekilişi numaranın son dört hanesiyle duyurmak gizlilik açısından daha doğrudur.

Grup dışından katılım toplamak istiyorsanız WhatsApp Link aracıyla "Çekilişe katılıyorum" hazır mesajlı bir wa.me bağlantısı ya da QR kod üretip paylaşın. Gelen mesajlar tek bir sohbette birikir, siz de adları sırayla listeye alırsınız.

YouTube yorumları

Video sayfasında yorumları sonuna kadar kaydırıp (uzun listelerde "daha fazla yorum" yüklenene dek) tamamını seçip kopyalayın. Yapıştırdığınızda her yorum, kanal adı ve yorum metniyle birlikte gelir; kanal adlarının her biri ayrı satırda olduğu için araç bunları ayrıştırabilir, yorum metinlerini ise elle silmeniz ya da yalnızca kanal adlarını içeren satırları bırakmanız gerekir. Bir kişi beş yorum yazdıysa beş satır oluşur; "tekrar eden isimleri kaldır" seçeneği bunu tek satıra indirir ve herkesin eşit şansı olur. Yorumları toplamadan önce katılımı kapattığınızı video altına yazın; aksi hâlde sonradan gelen yorumlar "benim adım yoktu" tartışmasına yol açar.

Telegram kanalı ve grubu

Telegram'da katılım genellikle bir gönderinin altındaki yorumlardan ya da gruptaki mesajlardan toplanır. Masaüstü uygulamasında sohbeti dışa aktarıp mesajları metin olarak alabilir, katılım mesajlarını süzebilirsiniz. Kullanıcı adları @ ile başladığı için Çekiliş aracındaki "@kullanıcı adlarını ayıkla" seçeneği burada da işe yarar: metni olduğu gibi yapıştırın, araç yalnızca kullanıcı adlarını alır.

Form ve sınıf listesi

Bir form aracıyla katılım topladıysanız yanıtlar genellikle tablo olarak iner; ad sütununu seçip kopyalamanız yeterlidir, araç Excel ve Google Sheets sütunlarını doğrudan kabul eder. Sınıf listesi ya da personel listesi gibi hazır dosyalar varsa TXT ya da CSV olarak sürükleyip bırakabilirsiniz; CSV'de ilk sütun isim olarak alınır. Liste okul yönetim sisteminden geliyorsa öğrenci numarası gibi kişisel bilgileri silip yalnızca ad soyad bırakmak yeterlidir.

Listeyi temizleme: tekrarlar, boş satırlar, hariç tutulacaklar

Toplanan liste neredeyse hiçbir zaman çekilişe hazır değildir. Çekilişi başlatmadan önce şu kontrolleri yapın:

• Tekrarlar: Aynı kişi birden fazla satırdaysa fazla şans elde eder. Aracın tekrar kaldırma seçeneği büyük-küçük harf ve baştaki/sondaki boşluk farklarını yok sayarak aynı adları tek satıra indirir. Kurallarınız "çok yorum, çok şans" diyorsa bu seçeneği kapatın; ama bunu baştan duyurmuş olun.
• Boş satırlar ve çöp metin: Araç boş satırları ve yalnızca boşluktan oluşan satırları kendiliğinden atar; "katılıyorum", "ben de" gibi mesaj kalıntılarını ise sizin silmeniz gerekir. Listenin altındaki sayaç kaç geçerli katılımcı kaldığını gösterir, bu sayıyı duyurduğunuz katılımcı sayısıyla karşılaştırın.
• Hariç tutulacaklar: Kendi adınız, çalışanlarınız, ailenizdeki kişiler ve önceki çekilişlerin kazananları ödül alamayacaksa bunları "hariç tut" alanına yazın. Bu kişiler listeden silinir ve sonuç kartında "hariç tutulan" sayısı görünür; böylece neden listede olmadıkları da belgelenmiş olur.
• Koşulu sağlamayanlar: "Gruba 20 Kasım'dan önce katılmış olmak" gibi bir koşul koyduysanız sonradan katılanları çıkarmak size düşer; araç bunu bilemez.

Çekiliş aracıyla adım adım kazanan seçme

Aşağıdaki adımlar isim çekilişi içindir. Yapıştırdığınız liste yalnızca tarayıcınızda kalır; hiçbir sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir.

1. Çekiliş sayfasını açın; üstteki seçenekten "İsim çekilişi" işaretli olsun.
2. Katılımcı listesini metin alanına yapıştırın ya da TXT/CSV dosyanızı bırakın. Kullanıcı adlarıyla dolu bir yorum dökümü yapıştırdıysanız "@kullanıcı adlarını ayıkla" seçeneğini açın.
3. "Tekrar eden isimleri kaldır" ve "Aynı kişi birden fazla kazanamaz" seçeneklerini kurallarınıza göre ayarlayın; çoğu çekilişte ikisi de açık kalır.
4. Hariç tutulacak kişileri sağdaki alana, her satıra bir kişi gelecek biçimde yazın.
5. Kazanan sayısını ve yedek sayısını girin. Kazanan sayısı geçerli katılımcı sayısından büyükse araç uyarır.
6. Ekran kaydını başlatın (aşağıdaki bölüme bakın), sonra "Çekilişi başlat" düğmesine basın. Birkaç saniyelik ad akışının ardından kazananlar ve yedekler ayrı listelerde görünür; animasyonu atlamak için ayrı düğme vardır.
7. "Sonuç kartı PNG indir" ile tarih, katılımcı sayısı ve kazananları içeren görseli kaydedin ya da "Metin olarak kopyala" ile sonucu panoya alın. "Yeniden çek" düğmesi yeni bir çekiliş yapar; itiraz gelmesin diye yalnızca kayıt öncesinde deneme için kullanın.

Katılımcıları ad yerine numarayla takip ediyorsanız (örneğin bir fuar standında herkese sıra numarası verdiyseniz) aynı sayfadaki "Sayı çek" sekmesini ya da Rastgele Sayı aracını kullanın: en küçük ve en büyük numarayı girin, "sayılar birbirinden farklı olsun" seçeneğini açık tutun ve kaç kazanan çekileceğini belirtin.

Şeffaflık: ekran kaydı ve canlı yayın

Çekiliş aracı sonucu hiçbir yerde saklamaz; bu, gizlilik için iyi ama kanıt için sizin bir şey yapmanızı gerektirir. En pratik yol, çekiliş anını Ekran Kaydedici ile kaydetmektir. Kaydı başlatın, listenin tamamını ve katılımcı sayacını bir kez kaydırarak gösterin, kazanan ve yedek sayısının ne olduğunu ekranda görünür kılın, ardından düğmeye basın. Kazananlar göründükten sonra birkaç saniye bekleyip kaydı durdurun. Videoyu kesmeden, olduğu gibi gruba, video açıklamasına ya da kanala yükleyin. Kesilmiş ya da iki parçalı kayıt, kesilmemiş olandan çok daha az ikna edicidir.

Takipçi sayısı yüksekse çekilişi canlı yayında yapmak kaydın yerini tutar: yayını başlatın, ekranı paylaşın, aynı adımları izleyin. Canlı yayında yapılan çekilişte "sonradan değiştirildi" şüphesi doğmaz. Her iki durumda da sonuç kartı PNG'sini ayrıca paylaşmak, videoyu izlemeyenlerin de sonucu görmesini sağlar.

Yedek kazanan ve sonucu duyurma

Yedek seçmek, çekilişi tekrarlamak zorunda kalmanızı önler. Kazanan belirlediğiniz süre içinde dönüş yapmazsa, koşulları sağlamadığı anlaşılırsa ya da ödülü istemediğini söylerse sıradaki yedeğe geçersiniz. Bu geçişin kuralı baştan yazılı olmalıdır: "Kazanan 3 gün içinde yanıt vermezse birinci yedek ödülü alır" gibi. Yedekleri de kazananlarla birlikte, sırayla duyurun; böylece geçiş yapmanız gerektiğinde kimse sürpriz yaşamaz.

Sonucu duyururken şu sıra işe yarar: önce katılımcı sayısını ve çekiliş tarihini yazın, sonra kazananları, sonra yedekleri, en sonda da ödülün nasıl teslim edileceğini. Kazananın adres ya da telefon gibi bilgilerini herkese açık yorumlarda değil özel mesajla isteyin ve bunu da duyuruya ekleyin; dolandırıcılar sık sık "kazandınız, bilgilerinizi gönderin" mesajlarıyla gerçek çekilişlerin peşine takılır. Kendi hesabınızdan başka hiçbir hesabın kazananla iletişime geçmeyeceğini açıkça belirtin.

Ofiste yılbaşı hediye eşleştirmesi (gizli dost)

Gizli dost ya da "sessiz Noel Baba" uygulamasında herkes bir kişiye hediye alır, kimin kime aldığı açıklanana kadar gizli kalır. Burada "kazanan" yoktur, amaç herkesin bir eşi olması ve kimsenin kendisine düşmemesidir. En sade yöntem, listeyi karıştırıp dairesel eşleştirme yapmaktır: karışık listede her kişi kendisinden sonra gelene hediye alır, son kişi ilk kişiye alır. Bu yöntemle kimse kendine düşmez ve herkes tam bir hediye alır.

1. Katılımcı adlarını Çekiliş aracına yapıştırın; kazanan sayısını katılımcı sayısına eşitleyin, yedek sayısını sıfır bırakın.
2. "Çekilişi başlat" dediğinizde tüm liste karışık sırayla çıkar. "Metin olarak kopyala" ile bu sırayı alın.
3. Sıradaki her kişiyi bir sonraki kişiyle eşleştirin, son kişiyi ilk kişiyle. Eşleşmeleri herkese ayrı ayrı özel mesajla bildirin.
4. Bütçe sınırını, hediye gününü ve "evli çiftler birbirine düşmesin" gibi özel kuralları önceden yazın; böyle bir kural varsa, çıkan sırada bu çift yan yanaysa listeyi yeniden çektirin.

Eşleşmeleri siz yaptığınız için kendi eşinizi de bileceksiniz; bunu önemsiyorsanız listeyi ekibin bir başka üyesine çektirin ya da ekip içinden iki kişi birbirinin eşini gizli tutsun.

Sınıfta grup ve sıra belirleme

Öğretmenler için en sık ihtiyaç, kimseyi kırmadan grup kurmak ve sunum sırası belirlemektir. Sınıf listesini araca yapıştırın; dört kişilik gruplar için kazanan sayısını dört yapıp çekin, çıkan dört kişi birinci gruptur. Bu adları "hariç tut" alanına ekleyip tekrar çekin; ikinci grup çıkar. Liste bitene kadar devam edin, kalan öğrenci sayısı grup büyüklüğünden azsa onları mevcut gruplara dağıtın. Sunum ya da okuma sırası içinse kazanan sayısını sınıf mevcuduna eşitleyip tek seferde çekin; çıkan liste sıranızdır. Sonucu projeksiyonda sınıfla birlikte çekmek, "neden ben ilk sıradayım" itirazını baştan bitirir.

Daha küçük kararlar için, örneğin iki takımdan hangisinin başlayacağını belirlemek için yazı tura yeterlidir; sınıf içi küçük yarışmalar için sayı tahmin oyunu gibi basit etkinlikler de aynı site üzerinde var.

Yasal çerçeve: ödüllü ticari çekilişler

Arkadaş grubunda kitap çekilişi, sınıfta kura, ofiste gizli dost gibi uygulamalar için herhangi bir izin gerekmez. Durum, bir işletmenin kamuya açık biçimde para ya da mal ödülü vaat ettiği kampanya çekilişlerinde değişir. Türkiye'de bu tür çekilişler, ödülün türüne ve değerine göre Milli Piyango İdaresi izni gerektirebilir; izin başvurusu, ödül bedeli üzerinden ödenen pay, ilan şartları ve noter huzurunda çekiliş gibi yükümlülükler söz konusu olabilir. Sosyal medyada "takip et, etiketle, kazan" biçiminde yapılan ticari çekilişler de bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.

Ödül bir hizmet ya da indirim kodu olduğunda, katılım ücretsiz olduğunda ve ödül değeri düşük olduğunda farklı kurallar uygulanabilir; bunlar yıllar içinde değiştiği için burada rakam vermiyoruz. Ayrıca katılımcıların kişisel verilerini (ad, telefon, adres) toplamak 6698 sayılı KVKK kapsamına girer; yalnızca ödül teslimi için gereken bilgiyi isteyin ve teslimden sonra silin.

Gizlilik: liste sunucuya gitmez

Katılımcı listesi genellikle gerçek kişilerin adlarını, bazen de telefon numaralarını içerir. Bu listeyi bir sunucuya yükleyen çekiliş sitelerinin veriyi ne kadar sakladığını bilemezsiniz. Bilişim Ajans Çekiliş aracı listeyi tamamen tarayıcınızda işler: yapıştırdığınız metin, bıraktığınız dosya ve çıkan sonuç bilgisayarınızdan çıkmaz, hiçbir yerde kaydedilmez ve kayıt gerektirmez. Ekran kaydı da aynı şekilde yalnızca cihazınıza iner; onu nerede yayınlayacağınız sizin kararınızdır. Yine de kayda başlamadan önce ekranda başka sekme, bildirim ya da kişisel bilgi olmadığından emin olun; kaydedilen her şey paylaşacağınız videoda görünür.

Sık yapılan hatalar

• Kuralları sonradan yazmak: Katılım kapandıktan sonra eklenen her kural itiraz sebebidir.
• Katılımı kapatmadan listeyi almak: Liste alındıktan sonra gelen katılımlar dışarıda kalır; "katılım 20:00'de kapandı" diye yazıp o saatten sonra listeyi alın.
• Tekrarları temizlememek: On yorum yazan kişi on kat şans elde eder; kuralınız bu değilse tekrar kaldırmayı açık tutun.
• Kendinizi ve ekibinizi listede bırakmak: Hariç tut alanını kullanın; çalışanın kazandığı çekiliş, adil bile olsa öyle görünmez.
• Kaydı kesip yayınlamak: Kesilmiş video kaydın amacını boşa çıkarır. Yanlış bir şey olduysa baştan, tek parça kaydedin ve neden tekrar çektiğinizi açıklayın.
• Yedek belirlememek: Kazanan ulaşılamaz olduğunda ikinci bir çekiliş yapmak zorunda kalırsınız ve bu, ilk sonucu tartışmaya açar.
• Kazananın bilgilerini herkese açık istemek: Adres ve telefon yalnızca özel mesajla alınır; aksi hâlde kazanan dolandırıcıların hedefi olur.
• Ticari ödülde izni atlamak: İşletme olarak ödül dağıtıyorsanız mevzuatı kontrol etmeden duyuru yapmayın.

Sık sorulan sorular

Sonuç ve destek

İyi bir çekiliş, önceden yazılmış kurallar, temizlenmiş bir liste, kesilmemiş bir ekran kaydı ve yedeklerle birlikte duyurulan bir sonuçtan oluşur. Araçlar bunun yalnızca rastgele seçim kısmını üstlenir; geri kalanı düzenleyenin özenidir. Instagram üzerinden yapacağınız çekilişler için Instagram çekiliş rehberine bakın. Kurumsal web sitesi, sosyal medya ve bilişim ihtiyaçlarınız için Bilişim Ajans ekibine ulaşabilirsiniz; tüm ücretsiz araçların listesi ana sayfada.