Dama nedir? Kısaca Türk daması
Dama, 8 x 8 kareli bir tahtada iki oyuncunun on altışar taşla oynadığı bir zekâ oyunudur. Türkiye'de kahvehanelerde, evlerde, okul bahçelerinde ve turnuvalarda nesillerdir oynanır. Uluslararası damadan (İngiliz ve Amerikan "checkers" ya da 10 x 10'luk uluslararası dama) en büyük farkı, taşların çapraz değil düz gitmesidir: ileri ve yanlara. Bu küçük kural farkı oyunu hem açık hem de hesaplama bakımından zengin kılar. Bu sayfada Türk damasını ücretsiz, kurulum yapmadan ve kayıt olmadan, istediğiniz zaman bilgisayara karşı ya da aynı cihazda bir arkadaşınızla oynayabilirsiniz.
Dama nasıl oynanır?
- Başlangıç dizilimi. Beyaz taşlar alttan ikinci ve üçüncü sırada, siyah taşlar üstten ikinci ve üçüncü sırada durur. Her oyuncunun 16 taşı vardır; en alt ve en üst sıra boştur. Beyaz oynamaya başlar, sonra sıra değişir.
- Taşın hareketi. Normal bir taş sırası geldiğinde bir kare ileri ya da bir kare sağa veya sola gider. Geriye ve çapraza gidemez. Hedef kare boş olmalıdır.
- Alma. Yanınızdaki (ileri, sağ ya da sol) kare rakibin taşıyla doluysa ve onun hemen arkasındaki kare boşsa, taşın üzerinden atlayarak onu alırsınız. İndiğiniz karede yeniden alma olanağı varsa aynı hamlede devam edersiniz; buna çoklu alma denir.
- Alma zorunludur. Almak mümkünse başka bir hamle oynayamazsınız. Birden fazla alma yolu varsa en çok taş alan yolu seçmeniz gerekir. Oyun bunu sizin yerinize denetler: yalnızca geçerli taşlar ve kareler seçilebilir.
- Dama olmak. Rakibin son sırasına ulaşan taş dama olur. Dama dört yönde (ileri, geri, sağ, sol) boş olduğu sürece istediği kadar kare gider. Alırken de uzaktan çalışır: yolunda tek bir rakip taş varsa üzerinden uçar ve arkasındaki boş karelerden birine iner.
- Kazanmak. Rakibin tüm taşlarını alırsanız ya da rakip hiç hamle yapamaz hale gelirse oyunu kazanırsınız. İki tarafta da yalnızca birer dama kalırsa ya da 20 hamledir alma ve taş ilerlemesi olmazsa oyun berabere biter.
Bu oyunda alma sırasında son sıraya ulaşan taş dama olur ve zincire dama gibi devam eder. Federasyon kuralları ve kaynaklar bu tür ayrıntılarda küçük farklılıklar gösterebilir; kendi çevrenizde farklı bir uygulama varsa oyundan önce karşılıklı kararlaştırmak iyi olur.
Oyunun kontrolleri
- Fare ve dokunma: Taşa tıklayın ya da dokunun, gidebileceği kareler yeşil nokta ile, alma yapılacak kareler kırmızı halka ile belirir. Hedef kareye dokununca hamle oynanır. Çoklu almada her inişten sonra bir sonraki işaretli kareye dokunarak zinciri tamamlarsınız.
- Klavye: Ok tuşlarıyla tahtada gezin, Enter veya Boşluk ile taşı seçin ve hedefe gidip yine Enter'a basın. Esc seçimi iptal eder. Her karenin ekran okuyucu etiketi "c3, beyaz taş" biçimindedir.
- Geri al: Bilgisayara karşı oynarken son hamlenizi ve bilgisayarın cevabını birlikte geri alır. İki kişilik oyunda tek hamle geri gider.
- Hamle geçmişi: Oynanan her hamle "c3-c4" (sade hamle) ya da "c4xc6" (alma) biçiminde listelenir. Harf sütunu, rakam sırayı gösterir ve beyaz taşlar 1. sıradan başlar.
- Taş sayacı: Her iki rengin kalan taş, dama ve kayıp sayısı tahtanın yanında görünür.
- Taş rengi: Siyahı seçerseniz tahta size göre çevrilir ve bilgisayar beyazla başlar.
Bilgisayar nasıl düşünür?
Bilgisayar rakibi, alfa-beta budamalı minimax algoritmasıyla çalışır: olası hamlelerin ağacını belli bir derinliğe kadar gezer, her konumu taş değeri, taşların ilerlemesi ve dama sayısına göre puanlar, rakibin en iyi cevabını varsayarak en yüksek puanlı hamleyi seçer. Almalar zorunlu olduğu için hesap sırasında alma zincirleri biraz daha uzatılır; böylece bilgisayar bir taşı karşılıksız vermez.
- Kolay: Bir hamle ileriyi görür ve zaman zaman rastgele bir hamle oynar. Kuralları yeni öğrenenler için uygundur.
- Orta: İki hamle ileriyi hesaplar. Basit hileleri ve takasları görür, ancak uzun planlar kuramaz.
- Zor: Üç hamle ileriyi hesaplar, tahtada az taş kaldığında dördüncü hamleye kadar iner. Düzenli oyuncuları bile zorlar ama uzun vadeli planlarda yenilebilir.
Strateji ipuçları
- Taşlarınızı yan yana tutun. Yan yana duran iki taş birbirini korur: rakip birini almak istediğinde arkasındaki kare dolu olduğu için atlayamaz.
- Arka sıradan acele etmeyin. Son sıradaki birkaç taş, rakibin dama olmasını engelleyen son savunmanızdır. Hepsini ileri sürerseniz arkada koridor açılır.
- Zorunlu almayı silaha çevirin. Alma zorunlu olduğu için bir taşınızı feda ederek rakibin taşını istediğiniz kareye çekebilir, ardından çoklu alma yapabilirsiniz. Bilgisayara karşı da rakibin böyle bir tuzağı olup olmadığına hamleden önce bakın.
- Takas yapmadan önce sayın. Bir taşa karşılık bir taş almak her zaman iyi değildir. Takastan sonra rakibin sıranızı kötüleştiren bir alma zinciri kalıp kalmadığını kontrol edin.
- Damayı erken yapın ama bedelini düşünün. Dama, tahtanın en güçlü taşıdır; üç dört normal taşa bedeldir. Ancak yola çıkarken aldığınız risklerin değip değmediğini hesaplayın.
- Merkezi ve kanatları dengeleyin. Tek kanata yüklenmek rakibe diğer kanattan koşu yolu açar.
- Bitişte hamle sayısını sayın. Az taşlı bitişlerde, damanıza rakibin taşlarını yan yana yakalama fırsatı bırakın; sırayı kaybetmemek çoğu zaman oyunu belirler.
Türk daması ile diğer dama oyunları
Dama ailesinin kökleri binlerce yıllık tahta oyunlarına uzanır; ayrıntılı kökeni tarihçiler arasında tartışmalıdır. Zaman içinde farklı ülkelerde farklı kurallar gelişmiştir. Başlıca farklar şunlardır:
- Hareket yönü: Türk damasında taşlar düz (ileri ve yanlara) gider; uluslararası ve İngiliz damasında koyu karelerde çapraz.
- Tahta ve taş sayısı: Türk damasında 8 x 8 tahta ve 16'şar taş vardır, tüm kareler kullanılır. Uluslararası damada 10 x 10 tahtada 20'şer taş bulunur.
- Damanın gücü: Türk damasında dama dört yönde uzun gider; bu yüzden tek bir dama bile birçok taşa karşı tehlikelidir.
- Alma zorunluluğu: Çoğu dama türünde alma zorunludur; Türk damasında ayrıca en çok taş alan yolun seçilmesi şarttır.
Neden Bilişim Ajans'ta oynamalı?
- Tamamen ücretsiz. Üyelik, uygulama indirme ya da hamle sınırı yok.
- Veri gönderilmez. Oyun tarayıcınızda çalışır; hamleleriniz bir sunucuya iletilmez. Yalnızca bilgisayara karşı kazanma ve kaybetme sayınız bu cihazda tutulur.
- Çevrimdışı oynanır. Sayfa bir kez açıldıktan sonra internet olmasa da oyun çalışır; siteyi uygulama olarak da kurabilirsiniz.
- Mobil uyumlu. 360 piksellik ekranlarda bile tahta sığar, dokunma ve klavye ile oynanır.
- Adil kurallar. Zorunlu alma ve en çok taş alma kuralı otomatik uygulanır; kural bilmeyenler de rahatça oynayabilir.
Sık sorulan sorular
Türk damasında taşlar nasıl hareket eder?
Normal taşlar sırası geldiğinde bir kare ileri ya da sağa veya sola gider. Geriye ve çapraza gidemezler. Son sıraya ulaşan taş dama olur ve dört yönde istediği kadar kare ilerleyebilir.
Alma zorunlu mu, birden çok seçenek varsa ne olur?
Evet. Alma yapabiliyorsanız başka bir hamle oynayamazsınız. Birden çok alma yolu varsa en çok taş alan yolu seçmeniz gerekir; oyun yalnızca bu yolları vurgular.
Bilgisayara karşı kaç zorluk seviyesi var?
Üç seviye var: Kolay, Orta ve Zor. Kolay seviyede bilgisayar bir hamle ilerisini görür ve ara sıra rastgele oynar; Orta iki, Zor üç hamle ilerisini hesaplar. Taş sayısı azaldığında Zor seviye daha derin arar.
Yanlış hamle yaparsam geri alabilir miyim?
Evet. Geri al düğmesi bilgisayara karşı oynarken sizin son hamlenizi ve bilgisayarın cevabını birlikte geri alır; iki kişilik oyunda tek hamle geri alınır.
Aynı cihazda iki kişi oynayabilir miyim?
Evet. Oyun türü listesinden "İki kişilik" seçeneğini seçin. Beyaz ve siyah sırayla aynı tahtada oynar; ekran dönmez, bu yüzden telefon ya da tableti iki oyuncu arasında paylaşmak kolaydır.
Oyun internet gerektirir mi, hamlelerim kaydediliyor mu?
Oyun sayfa yüklendikten sonra tamamen tarayıcınızda çalışır. Hamleleriniz hiçbir sunucuya gönderilmez. Yalnızca bilgisayara karşı kazanma ve kaybetme sayınız bu cihazın tarayıcı depolamasında tutulur.
Telefonda nasıl oynanır?
Taşa dokunun, sonra ışıklı kareye dokunun. Çok taş alınan hamlelerde her inişte ışıklı kareye yeniden dokunarak zinciri tamamlarsınız. Tahta ekrana sığacak biçimde küçülür.
Türk daması ile uluslararası dama aynı mı?
Hayır. Uluslararası damada taşlar koyu karelerde çapraz gider ve tahta 10 x 10'dur. Türk damasında taşlar düz gider, tahta 8 x 8'dir ve her oyuncunun 16 taşı vardır.
İlgili oyunlar
Kendi web siteniz, oyununuz ya da kurumsal yazılım ihtiyacınız için Bilişim Ajans ekibine ulaşabilirsiniz.