URL Kodla / Çöz ve Metin Kodlama Araçları

URL kodlama nedir, neden gerekir?

İnternet adresleri yalnızca sınırlı bir karakter kümesiyle yazılabilir: harfler, rakamlar ve birkaç işaret. Boşluk, Türkçe karakterler, emoji ya da & ve ? gibi adreste özel anlamı olan işaretler bir adresin içinde olduğu gibi yer alamaz. Bu karakterler "yüzde kodlaması" (percent-encoding) denen yöntemle, önce UTF-8 baytlarına çevrilip her bayt %XX biçiminde yazılarak adrese eklenir. Örneğin "çay" sözcüğü %C3%A7ay olur; çünkü "ç" harfi UTF-8'de iki bayttır (C3 A7). Tarayıcıların adres çubuğunda Türkçe karakterleri okunur gösterdiğini görürsünüz, ama arka planda gönderilen adres kodlanmış hâldedir.

Bir sorgu parametresine değer eklerken kodlamayı atlarsanız adres bozulabilir. "çay & şeker" değerini ?q=çay & şeker diye yazarsanız sunucu "&" işaretini yeni bir parametrenin başlangıcı sayar ve "şeker" ayrı bir parametre olarak okunur. Doğru yazım ?q=%C3%A7ay%20%26%20%C5%9Feker biçimindedir. Bu sayfadaki araç bu işi tek tıkla yapar ve ters yönde de çözer.

Nasıl kullanılır?

1. Üstteki sekmelerden ihtiyacınız olan aracı seçin: URL kodla/çöz, HTML entity, Unicode kaçış, URL ayrıştır, UTM ya da Slug. Sekmeler klavyede sağ ve sol ok tuşlarıyla da gezilir.
2. Metni kutuya yazın ya da yapıştırın. URL ayrıştırıcı, UTM ve slug araçları yazdıkça canlı çalışır; kodlama araçlarında işlem düğmesine basarsınız.
3. Sonuç alttaki kutuda görünür. "Kopyala" düğmesiyle panoya alıp kodunuza, e-posta bülteninize ya da reklam panelinize yapıştırın.
4. Bir hata olursa kırmızı uyarıda ne yanlış olduğu ve nasıl düzelteceğiniz yazar. Örneğin geçersiz bir % dizisi, protokolü olmayan adres ya da eksik UTM alanı.

encodeURIComponent ve encodeURI farkı

JavaScript'te iki ayrı kodlama işlevi vardır ve karıştırmak yaygın bir hatadır. encodeURIComponent adresin bir parçasını, örneğin tek bir parametre değerini kodlamak içindir. Adreste özel anlamı olan ; , / ? : @ & = + $ # karakterlerini de kodlar. encodeURI ise elinizdeki tam adresi kodlamak içindir; adres yapısını bozmamak için bu ayraçları olduğu gibi bırakır ve yalnızca boşluk, Türkçe harf gibi adreste bulunamayacak karakterleri dönüştürür.

Kısa kural: parametre değeri ya da yol parçası kodluyorsanız encodeURIComponent, hazır bir adresin tamamını düzeltiyorsanız encodeURI kullanın. Form gönderimlerinde boşluk geleneksel olarak + ile yazılır; bunun için "Boşluk + olsun" seçeneğini işaretleyebilirsiniz. Çözerken de bu seçenek "+" işaretini boşluk sayar.

HTML entity ve Unicode kaçış

HTML belgesinde < ve & gibi karakterler işaretleme dilinin parçasıdır. Bunları metin olarak göstermek için < ve & gibi "entity"ler kullanılır. Kullanıcıdan gelen metni bir sayfaya eklemeden önce bu karakterleri kodlamak, kod enjeksiyonunu (XSS) önlemenin temel adımlarından biridir. Türkçe karakterler modern UTF-8 sayfalarda doğrudan yazılabilir; ancak eski sistemlere ya da ASCII bekleyen e-posta şablonlarına gönderirken ç (ç) ya da ş (ş) gibi sayısal entity'ler işe yarar. Araçtaki seçeneği işaretlediğinizde ASCII dışı her karakter bu biçime çevrilir.

Unicode kaçış ise JavaScript, JSON ve Java gibi dillerde kaynak kodu yalnızca ASCII tutmak için kullanılır. "ç" karakteri ç biçiminde yazılır. Emoji gibi 16 bitten büyük karakterler iki parçaya (vekil çift) bölünür: 😀. Araç ters yönde \u{1F600} ve \x41 biçimlerini de çözer. JSON dosyanızda Türkçe karakterlerin kaçışlı göründüğü bir yanıt aldıysanız, burada çözerek okunur hâle getirebilirsiniz.

URL ayrıştırıcı ve UTM oluşturucu

Uzun bir bağlantının içinde hangi parametrelerin gizli olduğunu görmek için ayrıştırıcıyı kullanın. Adres protokol, ana bilgisayar, port, yol, sorgu ve parça (hash) olarak ayrılır; sorgu parametreleri ise düzenlenebilir bir listede gösterilir. Değer çözülmüş hâlde görünür, yani %C3%A7ay yerine "çay" yazar. Bir değeri değiştirebilir, parametre silebilir ya da yenisini ekleyebilirsiniz; alttaki "Yeni adres" kutusu doğru kodlanmış bağlantıyı üretir.

UTM parametreleri, bir bağlantıya tıklayan ziyaretçinin hangi kampanyadan geldiğini analiz araçlarının anlamasını sağlar. utm_source trafiğin geldiği yeri (google, bülten, instagram), utm_medium kanalı (cpc, eposta, sosyal), utm_campaign kampanya adını belirtir; utm_term ve utm_content isteğe bağlıdır. Tutarlılık için değerleri küçük harfle ve boşluksuz yazmak önemlidir; çünkü analiz araçları "Bulten" ile "bulten"i iki ayrı kaynak sayar. Aracımız varsayılan olarak değerleri küçük harfe çevirir, boşlukları tireye dönüştürür ve Türkçe karakterleri ASCII'ye çevirir. Adreste zaten sorgu parametresi varsa korunur, çakışan UTM değerleri yenisiyle değiştirilir.

Slug oluşturucu

Slug, bir sayfanın adresinde yer alan okunur adıdır: /blog/cocuklar-icin-seker-hastaligi-rehberi. Arama motorları ve kullanıcılar kısa, anlamlı ve ASCII bir adresi daha güvenle paylaşır. Araç Türkçe karakterleri (ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü) ASCII karşılıklarına çevirir, harf dışı karakterleri ayraçla değiştirir, baştaki ve sondaki ayraçları siler. Ayraç olarak tire önerilir; arama motorları tireyi kelime ayırıcı sayar. İsterseniz en çok uzunluk belirleyebilirsiniz; kesme işlemi sondaki ayracı temizler.

Neden Bilişim Ajans aracı?

• Metin yüklenmez. Adresler, parametreler ve kampanya bilgileri tarayıcınızdan çıkmaz; sayfa çevrimdışı da çalışır.
• Türkçe karakter desteği. UTF-8 kodlama, entity ve ASCII dönüşümü Türkçe harflerle test edilmiştir.
• Altı araç tek yerde. Kodlama, çözme, ayrıştırma, UTM ve slug için ayrı siteler gezmeniz gerekmez.
• Anlaşılır hata mesajı. Hatanın nedeni ve düzeltme yolu Türkçe yazılır.
• Gerçekten ücretsiz. Kayıt, sınır ve "premium" tuzağı yoktur.

Sık sorulan sorular

İlgili araçlar

• Regex Test Aracı
• JSON Biçimlendir ve Doğrula
• Metin Araçları
• QR Kod Oluşturucu

Web sitenizin bağlantı yapısı ve kampanya takibi için profesyonel destek gerekiyorsa Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.