Fotoğrafın içinde gizli bir not defteri var
Telefonla ya da dijital fotoğraf makinesiyle çektiğiniz her görüntü, gözle gördüğünüz pikseller dışında bir de görünmeyen bir "künye" taşır. Bu künyeye EXIF (Exchangeable Image File Format) denir. Çekim anında kamera yazılımı bu bölüme cihazın marka ve modelini, çekim tarih ve saatini, diyafram ve pozlama değerlerini, kullanılan yazılımın sürümünü ve çoğu zaman telefonun GPS alıcısından aldığı enlem ve boylam bilgisini yazar. Fotoğrafı arkadaşınıza gönderdiğinizde ya da bir ilan sitesine yüklediğinizde bu bilgiler çoğu durumda dosyayla birlikte yola çıkar. Ekranda hiçbir şey göremezsiniz; ama dosyayı açan biri birkaç saniyede fotoğrafın tam olarak nerede çekildiğini harita üzerinde görebilir.
Bu araç, o künyeyi önce size gösterir, sonra siler. "Bilgileri temizle" düğmesine basmadan önce her dosya için kamera modelini, çekim tarihini, varsa yazılım bilgisini ve en önemlisi dosyada konum bilgisi bulunup bulunmadığını görürsünüz. Konum varsa sarı bir uyarı çıkar ve yaklaşık koordinatlar yazılır. Böylece neyi sildiğinizi bilerek karar verirsiniz.
Nasıl kullanılır?
- Fotoğraflarınızı kutuya bırakın ya da "Fotoğraf seç" düğmesiyle açın. JPG, PNG ve WebP desteklenir; aynı anda birden çok dosya seçebilirsiniz.
- Her dosyanın altında çıkan özet kartını okuyun: kamera, tarih, yazılım ve konum bilgisi. Konum varsa uyarıyı dikkate alın.
- Fotoğraf yan kaydedilmişse (Orientation değeri varsa) "Yönü düzelt" seçeneği belirir. Doğru yönde görünmesini istiyorsanız işaretleyin; işaretlemezseniz yeniden sıkıştırma hiç yapılmaz.
- "Bilgileri temizle" düğmesine basın. Sonuçta "Temizlendi: N alan" ve boyut farkı görünür. Tek tek ya da birden çok dosya için zip olarak indirin.
Konum bilgisinin sosyal medyada paylaşılması neden risklidir?
Konum verisi masum görünür, ama bir araya geldiğinde güçlü bir iz oluşturur. Evinizin bahçesinde çektiğiniz bir çocuk fotoğrafı, GPS bilgisi silinmeden bir ilan sitesine, foruma ya da mesajlaşma grubuna yüklenirse oturduğunuz adres birkaç metre doğrulukla okunabilir. Aynı şey ikinci el satış ilanları için de geçerlidir: ürünün fotoğrafını evinizde çekip yüklerseniz, kimin ne zaman evde olmadığını izlemek isteyen biri için bilgi sunmuş olursunuz. Tatilde çekilen fotoğrafın çekim tarihiyle birlikte paylaşılması, evin boş olduğu zaman aralığını da gösterebilir.
Büyük sosyal ağların çoğu, yüklenen fotoğraflardaki konum bilgisini herkese açık gösterilen sürümden çıkarır; ancak bunun her zaman, her uygulamada ve her paylaşım biçiminde böyle olacağına güvenmek doğru değildir. Dosya olarak gönderdiğiniz fotoğraflar (e-posta eki, bulut bağlantısı, "belge olarak gönder" seçeneği, küçük forumlar, kendi web siteniz) çoğunlukla özgün hâliyle ulaşır. Gazeteciler, avukatlar, eğitimciler, esnaf, ebeveynler ve herhangi bir ihtilaf yaşayan herkes için en güvenli alışkanlık, fotoğrafı dışarı göndermeden önce üst verisini temizlemektir.
Hangi bilgiler silinir?
JPEG dosyalarında EXIF bloğu (kamera, tarih, GPS, küçük önizleme resmi, üretici notları), XMP bloğu (düzenleme geçmişi, etiketler, derecelendirme), IPTC bloğu (başlık, telif, anahtar sözcükler), JPEG yorumları ve diğer uygulama segmentleri bayt düzeyinde kaldırılır. Renklerin doğru görünmesi için gereken ICC renk profili ve temel dosya başlığı bırakılır. PNG dosyalarında tEXt, iTXt, zTXt metin parçaları ile eXIf parçası silinir; bunlar çoğu zaman yazılım adını, açıklamaları ve bazen XMP verisini taşır. WebP dosyalarında EXIF ve XMP parçaları çıkarılır ve dosya başlığındaki ilgili bayraklar güncellenir.
Temizlik, resmin piksel verisine hiç dokunmadan yapılır. Dosya yeniden sıkıştırılmadığı için görüntü, özgün dosyayla bire bir aynıdır; yalnızca etrafındaki künye çıkarılır. Çoğu fotoğrafta dosya boyutu birkaç kilobayt azalır; bazı telefonlar büyük önizleme resimleri gömdüğü için fark daha belirgin olabilir.
Yön (Orientation) bilgisi ve "Yönü düzelt" seçeneği
Telefonlar fotoğrafı çoğu zaman sensörün doğal yönünde, yani yan yatık kaydeder ve cihazı nasıl tuttuğunuzu EXIF içindeki Orientation alanına yazar. Fotoğraf görüntüleyiciler bu alanı okuyup resmi döndürerek gösterir. EXIF bloğu tümüyle silindiğinde bu alan da gider; bazı programlar fotoğrafı yan gösterebilir. Aracımız bu durumu atlamaz: yönü 1'den farklı bir JPEG seçtiğinizde kartta bir not görürsünüz ve "Yönü düzelt" seçeneği çıkar.
Bu seçeneği işaretlerseniz fotoğraf tarayıcıda doğru yöne çevrilir ve JPEG olarak yeniden kodlanır; bu yüzden küçük bir kalite kaybı olabilir ve araç bunu sonuç satırında açıkça yazar. İşaretlemezseniz yeniden sıkıştırma yapılmaz ve kalite birebir korunur. Hangisinin size uygun olduğuna siz karar verirsiniz. Yeniden kodlanan dosyada EXIF bloğu zaten bulunmaz.
HEIC (iPhone) fotoğrafları neden desteklenmiyor?
iPhone'ların varsayılan "Yüksek Verimlilik" biçimi olan HEIC, tarayıcılarda güvenle işlenebilecek bir biçim değildir ve bu araç tarayıcı dışında hiçbir sunucu ya da paket kullanmaz. HEIC dosyası seçerseniz açıklayıcı bir uyarı alırsınız. Çözüm basit: iPhone'da Ayarlar, Kamera, Formatlar yolundan "En Uyumlu" seçeneğini açın; telefon bundan sonra doğrudan JPG çeker. Mevcut HEIC fotoğrafları ise Dosyalar ya da Fotoğraflar uygulamasından paylaşırken JPG olarak dışa aktarabilirsiniz. Ardından bu sayfada temizleyebilirsiniz.
Neden Bilişim Ajans aracı?
- Dosya yüklenmez. Konum bilgisi taşıyan fotoğraflar tam da paylaşmak istemediğiniz kişisel veridir; bu yüzden işlem tarayıcınızda yapılır, hiçbir ağ isteği gönderilmez ve sayfa çevrimdışı çalışır.
- Önce görün, sonra silin. Neyin saklandığını görmeden silmek yerine, her dosyanın özetini görürsünüz.
- Kalite kaybı yok. Piksel verisi olduğu gibi kalır; yeniden sıkıştırma yalnızca sizin onayladığınız yön düzeltmesinde yapılır.
- Toplu çalışma. Düzinelerce fotoğrafı tek seferde temizleyip tek bir zip dosyası olarak alabilirsiniz.
- Gerçekten ücretsiz. Kayıt, filigran ve günlük sınır yoktur.
Sık sorulan sorular
Fotoğraflarım bir sunucuya yükleniyor mu?
Hayır. Dosya tarayıcınızın belleğinde okunur, orada işlenir ve yine tarayıcıdan indirilir. Geliştirici araçlarının "Network" sekmesinde hiçbir yükleme isteği göremezsiniz. Sayfa açıldıktan sonra internetinizi kapatsanız bile araç çalışır.
EXIF nedir, neden silmek isteyeyim?
EXIF, fotoğrafın içine gömülen kamera modeli, tarih, ayarlar ve çoğu zaman GPS konumu gibi bilgilerin genel adıdır. Fotoğrafı başkasına dosya olarak verirken bu bilgiler de gider; özellikle konum, evinizin ya da iş yerinizin adresini ele verebilir. Silmek, fotoğrafı paylaşırken gizliliğinizi korumanın en kolay yoludur.
Temizleme fotoğraf kalitesini düşürür mü?
Hayır. JPEG, PNG ve WebP dosyalarında yalnızca üst veri bölümleri çıkarılır, piksel verisi bayt düzeyinde aynen kopyalanır. Tek istisna, kendi isteğinizle işaretlediğiniz "Yönü düzelt" seçeneğidir; bu seçenekte JPEG yeniden kodlanır ve araç bunu açıkça belirtir.
Konum bilgisi gerçekten silindi mi, nasıl doğrularım?
İndirdiğiniz temiz dosyayı bu sayfaya tekrar bırakırsanız kartta "Konum bilgisi bulunamadı" ve "Üst veri yok" görürsünüz. Bilgisayarınızda dosyaya sağ tıklayıp Özellikler, Ayrıntılar sekmesine bakmak da başka bir doğrulama yoludur.
Özgün dosyam değişiyor mu?
Hayır. Temizlenmiş kopya yeni bir dosya olarak, adının sonuna -temiz eklenerek indirilir. Özgün fotoğraf bilgisayarınızda olduğu gibi kalır.
HEIC, GIF veya RAW dosyalarını temizleyebilir miyim?
Şimdilik JPG, PNG ve WebP desteklenir. HEIC dosyaları uyarıyla reddedilir; iPhone'da "En Uyumlu" kamera biçimini seçerek ya da paylaşırken JPG'ye çevirerek bu sorunu aşabilirsiniz. RAW dosyalar için fotoğraf düzenleme programınızın dışa aktarma ayarlarını kullanın.
Ekran görüntülerinde de konum bilgisi olur mu?
Ekran görüntüleri genellikle konum taşımaz, ancak bazı telefonlar cihaz modeli, yazılım adı ya da tarih bilgisi ekler. PNG ekran görüntülerinin metin parçalarını da bu araçla temizleyebilirsiniz; önce özet kartına bakıp ne bulunduğunu görürsünüz.
Dosya çok büyükse ne olur?
50 MB üstü dosyalarda araç uyarı gösterir; işlem tarayıcı belleğinde yapıldığı için yavaşlayabilir. Çok sayıda büyük dosyayı birkaç gruba bölerek temizlemeniz önerilir.
"Dosya bozuk görünüyor" hatası alıyorum
Dosya yarım inmiş, uzantısı .jpg olsa da içeriği başka bir biçimde ya da gerçekten hasarlı olabilir. Dosyayı bir görüntü programıyla açıp "Farklı kaydet" ile JPG olarak yeniden kaydedin ve tekrar deneyin.
İlgili araçlar
Kurumunuzun görsel arşivinde toplu üst veri temizliği ya da özel bir iş akışı gerekiyorsa Bilişim Ajans ekibi yardımcı olur.